LX 



behalve op het punt der open communicatie tusschen bloed- en water- 

 vaatstelsel. Het bleek Burger, dat de vertakkingen of zijtakjes van het 

 overlangsche kanaal eindigen in blindgesloten kolfjes, waarin duidelijk 

 vlamcellen zijn waar te nemen. Nooit kon eene open communicatie met 

 de bloedvaten door hem worden aangetoond. Door de onderzoekingen 

 van Burger en anderen is het aantal Nemertinen-geslachten, waarbij tot 

 nu toe een watervaatstelsel wordt gemist, tot drie teruggebracht, n.m, 

 de geslachten Pelagonemertes, Prosadenoporus en Cephalotrix. Hiervan 

 is Pelagonemertes onvoldoende onderzocht, wat aan de groote zeldzaam- 

 heid van het object moet worden geweten. Anders is het met Prosaden- 

 oporus, waarvan door Burger zelve verscheiden soorten op de aanwezig- 

 heid van nephridia werden onderzocht, welke aanwezigheid bij Cephalotrix 

 door drie verschillende onderzoekers wordt ontkent. Burger is zoo zeker 

 van het ontbreken dezer organen bij Cephalotrix, dat hij dat negatieve 

 kenmerk in de diagnose van dit geslacht opneemt. 



Bij een hernieuwd onderzoek van dit laatste geslacht bleek het mij 

 echter, dat nephridia volstrekt niet ontbreken bij de verschillende Cepha- 

 lotrix-soorten. Drie soorten kon ik aan een onderzoek onderwerpen, en 

 van alle drie de soorten stonden mij minstens 2 serieên van doorsneden 

 ten dienste. Uit al deze serieën blijkt ten duidelijkste de aanwezigheid van 

 nephridia, welke bovendien nog in 4e oorspronkelijke praeparaten van 

 Oudemans konden worden aangetoond. De overlangsche gang echter, 

 welke bij alle andere Nemertinen voorkomt, ontbreekt bij Cephalotrix ten 

 eenen male. In den voordarmstreek, te beginnen bij de mondopening, en 

 tot in de streek der gonaden toe. wordt het lumen van het bloedvat op 

 onregelmatige afstanden vernauwd door groepjes van cellen, welke het 

 endotheel van het bloedvat voor zich uitduwen. In éen enkel geval, bij 

 een door Bergendal als Cephalotrix linearis beschreven exemplaar, kon ik 

 een vlamcel in deze kolfjes aantoonen. Ieder kolfje staat door een kanaal, 

 dat de kringspierlaag, waarbinnen het bloedvat gelegen is, doorbreekt, 

 in verband met een weefsel, waaruit op zijn beurt een uitvoergang te 

 voorschijn komt, die rechtstreeks boven de zenuwstam naar buiten door- 

 breekt. Het weefsel, waaruit deze uitvoergang ontstaat, is duidelijk te 

 onderscheiden van het omringende bindweefsel door meerdere grootte der 

 kernen, als ook door de structuur en het kleuringsvermogen van het 

 protoplasma. Aan goed geconserveerde objecten is duidelijk waar te ne- 

 men, dat dit nephridiale weefsel kanalen omsluit, welke in verschillende 

 richting verloopen. Daar we echter slechts éen, hoogstens twee kolfjes 

 telkens met dit weefsel in verband zien treden, tervrijl ook slechts éen 

 kanaal uit dit weefsel te voorschijn treedt, moeten deze lumina verschil- 

 lende doorsneden zijn van éen zich slingerend kanaal. Bij Cephalotrix 

 treft men dus terweerszijden van den voordarm niet éen, maar vele ne- 

 phridia aan, die onderling in generlei verband met elkander treden. 



Ieder nephridium bestaat uit éen, hoogstens twee kolfjes, welke de 

 wand van het laterale bloedvat gedeeltelijk doorbreken en het endothe- 

 lium hiervan voor zich uitdringen. Uit deze kolfjes voert een kanaal naar 

 het bindweefsel, dat tusschen de binnenste kringspierlaag, en overlang- 

 sche spierlaag van de huid is gelegen. In dit bindweefsel vormt het 

 kanaal een kluwen, waaruit ten slotte éen uitvoergang te voorschijn 

 treedt, die direct door overlangsche spierlaag en buitenste kringspierlaag 

 heenbreekt, steeds doi'saal van de zenuwstam, en na ook de basaalmem- 

 braan gepasseerd te zijn in het huidepithelium naar buiten mondt. 



