LX IX 



afzonderlijk verloopende spierbundels in de vinnen een in 't oog vallend 

 verschil met de tot nu toe bekende soort, D. papilio Chun vormen. 

 Verder vermeldt bij uit hetzelfde materiaal een zeer zeldzame Heteropode, 

 Pterosoma planiim, die het eerst in een bijna onherkenbare toestand 

 door Lesson aan de kust van Nieuw-Guinea werd aangetroffen, ongeveer 

 90 jaar geleden. Sedert dien tijd bleef het dier feitelijk onbekend, en 

 het is dan ook niet te verwonderen, dat Moseley een door de «Challenger'' 

 gevonden pelagische Nemertine { Pelagonemertes) met Pteroso^na meende 

 te kunnen identificeeren. Eerst in 1895 deed Hedley door eene korte 

 beschrijving de ware natuur van Pterosoma kennen. Spr. behandelt aan 

 de hand van enkele teekeningen verschillende bijzonderheden van Pterosoma 

 en wijst dit geslacht eene plaats dicht bij Carinaria aan. 



Mejuffrouw Isebree Moens deelt eenige resultaten mede van een onder- 

 zoek ingesteld naar dez.g. abdominaalporiën bij schildpadden en krokodillen. 



De litteratuuropgaven stemmen niet overeen; sommige auteurs beschrijven 

 een open peritoneaal-kanaal, anderen een blinden coeloonizak. 



Niet alle schildpadden bleken bij dit onderzoek deze typische peritoneaal 

 uitzakkingen te hebben. 



Zoo zijn van peritoneaalkanalen verstoken : 



Dermochelys coriacea L. 9- 



Chelone mydas L. 9. 



Chelone irabricata L. 9 & cT. 



Thalassochelys caretta L. 9 



Carettochelys insculpta Ramsay 9- 



Emydura novae-guineae Meyer 9. 



Peiitoneaalkanalea komen bij beide geslachten voor bij: Cinosternidae, 

 ïestudinidae, Pelomedusidae, Trionychidae, bij Chelydra serpentina L. 9 en- 

 Emydura macquariae Gray 9- (Dermatemydae en Platysternidae niet onder- 

 zocht). 



Waar ze voorkomen eindigen de per. kan. blind; bij beide geslachten, 

 zoowel bij jongere als bij geslachtsrijpe dieren. Ook bij een mannetje 

 (Test. tabulata L.), dat eenige uren vóór den dood gecopuleerd had, kon 

 geen opening geconstateerd worden. Het peritoneaalkanaal staat nergens 

 in communicatie met het caverneuze weefsel van het geslachtsorgaan. Het 

 kanaal is wijder en grooter bij mannetjes dan bij wijfjes. Bij de eerste 

 loopen de kanalen op den penis ter weerszij van de zaadgoot, en eindigen 

 minder of verder anaalwaarts, doch steeds vóór de z. g. glans. Het blinde 

 uiteinde is soms als een pigmentlooze vlek in den cloaca-wand zichtbaar. 

 Bij de wijfjes loopen de kanalen geheel ter zijde van het zwak gebleven 

 geslachtsorgaan. 



De toegang vanuit de lichaamsholte in het kanaal wordt bij de manlijke 

 schildpad bemoeilijkt door den bulbus urethrae, een zwellichaam dat met 

 het corpus cavernosum in onmiddellijke verbinding staat. Deze bulbus 

 urethrae is in den lichaamswand zichtbaar als een min of meer boon- 

 vormige aanzwelling ter weerszijde van den hals van de blaas. 



Verondersteld wordt, dat bij zwelling van het caverneuze weefsel de 

 bulbus urethrae het kanaal nagenoeg geheel v. d. lichaamsruimte zoude 

 afsluiten. De afgesloten zakjes nu zouden met het corpus cavernosum bij 

 de copulatie de zaadgoot vollediger afsluiten van de cloacale ruimte, dan 

 het corpus cavernosum alleen. 



Bij de wijfjes zijn uitteraard deze weefsels niet tot ontwikkeling gekomen. 

 Zooals gezegd, is het kanaal ook hier nauwer en kleiner. 



