LXXII 



blaasjes de retractoren van den voet. Langzamerhand worden de schalen 

 nu steeds ondoorzichtiger en verbergen de inwendige structuur voor ons 

 oog. Nog vond ik een paar bijzonder mooi doorzichtige exemplaren van 

 1,3 m.m. Het aantal kieuwlissen bedroeg hier 19, terwijl de eerste kieuw- 

 plaat naar binnen dubbelgeslagen en met zijn onderrand reeds tot over 

 de helft weer omhoog gestegen waa. Buiten deze eerste kieuwplaat ver- 

 toonde zich aan den bovenrand ervan de aanleg van de tweede. De voet 

 kan ver uitgestulpt worden en 't diertje kan ermede kruipen, wanneer 

 het eerst den byssus uitgestooten heeft. Achter het kleurlooze, doorzich- 

 tige deeltje van de schaal, dat oorspronkelijk de planktonische larve om- 

 sloot, ligt nog steeds het zwarte pigmentvlekje. Het kloppende hart was 

 zeer duidelijk, eerst contraheerde het atrium, daarna de ventrikel. 



Bij nog grootere mosseltjes is de schaal ondoorzichtig geworden. Het 

 feit, dat de volwassen mossels met ander fijn plankton ook de plankto- 

 nische raossellarven opnemen en verteren (zooals mij bij onderzoek van 

 den maaginhoud bleek), zoodat deze geen gelegenheid hebben zich op met 

 mossels bekleede voorwerpen vast te zetten, verklaart wellicht ten deele 

 de betrekkelijke gelijkvormigheid der uitgestrekte raosselbanken, die zich 

 op ondiepe plaatsen van de Noordelijke Zuiderzee bevinden. 



A 



