VI 



een strak gespannen gummiband; n.1. onder geweldige toeneming van 

 spanning '). Dit juist mag echter niet gebeuren. Wel is ook de skelet- 

 spier er toe in staat haar blijvende verkorting op te geven, wanneer haar 

 antagonist^ zich gaat verkorten ; hiertoe echter is datgene noodig, wat wij 

 boven antagonistische innervatie noemden, te weten, de weerstand wordt 

 door zenuwwerking opgeheven. Deze innervatie ontbreekt bij onze blaas- 

 vorraige dieren, en zou tevens van geen nut zijn: de overmatige druk 

 in de blaas ontstaat vaak door de verkorting van eene willekeurige spier- 

 groep, niet van echte antagonisten; hij ontstaat buitendien vaak door 

 opname van water of voedsel, dus zonder werking van deelen van den 

 huidspierzak. 



De spieren van onze dieren moeten dus eenen bijzonderen vorm van 

 blijvende verkorting vertoonen: De weerstand, dien zij bieden, moet door 

 eene drukking, die grooter dan normaal is, passief worden overwonnen, 

 zonder dat dus eenig reflex hierbij te pas komt. De spier geeft, steeds 

 weerstand biedende, mee ; echter — en dat is de hoofdzaak — er ontstaat 

 hierbij geen elastische spanning. 



Wij noemen iedere (normale) blijvende spierverkorting tonus. De tonus, 

 met welken wij ons bezig houden, is dus gekenmerkt door het ontbreken van 

 elastische verschijnselen bij de passieve rekking. Wij zullen dus van yyplas- 

 tischen tonus'^ spreken ^). De bewijzen, dat elastische en plastische tonus 

 inderdaad zeer verschillende verschijnselen zijn, heb ik elders meegedeeld. 

 Ten opzichte van hare rekbaarheid gedraagt zich de slakkenspier als eene 

 visqueuse zelfstandigheid. 



Viscositeit is natuurlijk eene algemeene eigenschap van alle niet abso- 

 luut vaste lichamen ; zeker dus van alle levende weefsels. De biologische 

 toepassing, en, zooals wij zullen zien, de plaatsing van deze eigenschap 

 onder den invloed van het zenuwstelsel, is eene bijzonderheid : wij vinden 

 die uitsluitend bij de spieren van blaasvorraige dieren of van holle or- 

 ganen. Dit zijn soortgelijke systemen; het is daarvandaan, dat ik de blaas- 

 vormige dieren genoemd heb : ))dieren, die op holle organen gelijken". 

 De spieren van den huidspierzak eener slak hebben dus tweeërlei eigen- 

 schappen: 1° contractiliteit, d.w.z. het vermogen — voor alle ec/i/e spieren 

 kenmerkend — zich na prikkeling door de zenuw te verkorten; 2° plas- 

 tische tonus, dat is het vermogen bij iedere willekeurige lengte visqueusen 

 weerstand te bieden. Wij moeten — zooals aanstonds zal blijken — aannemen, 

 dat twee verschillende gedeelten van de spiervezels deze twee vermogens be- 

 zitten ; misschien zijn de fibrillen de dragers van de contractiliteit, het 

 sarcoplasma van de viscositeit. Dat deze veronderstelling inderdaad ge- 

 oorloofd is, wordt door de volgende feiten, die ik bij de Holothurien kon 

 vaststellen, waarschijnlijk gemaakt. Deze dieren bezitten namelijk voor 

 ieder van de twee vermogens eene bijzondere soort spieren : de echte 

 spieren zijn contractiel, de spierachtige vezels van de huid ^) hebben vis- 

 queusen of plastischen tonus. 



Het zenuwstelsel heeft geenerlei rechtstreekschen invloed op de lengte 

 van deze huidvezels, wel echter op den graad van hunne viscositeit. 



1) De voortdurende toestand van verkorting van zulke spieren heet dientengevolge 

 „elastische tonus". 



2) LanqkIjAAN zoowel als Siieruington bezigen deze termen voor bepaalde verschijn- 

 selen aan de skeletspier, verschijnselen, die met de boven beschrevenen niet (zonder 

 meer) te vergelijken zijn. 



3) De spierachtigheid van deze vezels was vroeger onbekend. 



