IX 



in de maanden Februari, April, Juni, September, October, November en 

 December. 



10 vangsten op 8 plaatsen in plassen, wielen en tochtslooten in het 

 inundatiegebied ora 's Hertogenbosch in de maanden April, September, 

 October, November. 



7 vangsten in de Zuid Willemsvaart bij Weert, Veghel en 's Hertogenbosch 

 in de maanden Juli, October en December, 



29 vangsten in vennen, vijvers, kolken, poelen, vaarten en grachten in 

 Noord Brabant bij Rucphen, Leur, Waspik, Sleeuwijk, Woudrichem, Drunen, 

 Tilburg, Oisterwijk, Boxtel, Vught, St. Michielsgestel, Den Dungen, Bladel, 

 Valkenswaard en Mierlo in bijna alle maanden van het jaar, waarbij in 

 den winter 1913 — 14 vangsten van zeer talrijke exemplaren onder het ijs 

 waren in den Konden Vijver, het Reigers ven en het Ven bij de Haag op 

 Zegenwerp te St, Michielsgestel en in de Groote Meer te Valkenswaard. 



12 vangsten van 8 plaatsen in het kanaal van Dieren naar Hattem, 

 waarvan 1 te Dieren en de overigen in het stuk van de Welgelegen brug 

 te Apeldoorn tot de Ramsbrug te Vaassen in de maanden van Mei tot 

 November. 



1G vangsten in veenplassen, vijvers, grachten, wielen, poelen en stroo- 

 men in Gelderland bij Nunspeet, Vaassen, Culenborg, Geldermalsen, Zalt- 

 bommel, Wijchen, Malden, Borculo, Bronkhorst, Keppel en Doetinchem in 

 de maanden Januari, Maart (beide keeren onder dun ijs) Februari, April, 

 Mei, Juni, October, November en December. 



10 vangsten in veenplassen, vijvers, vaarten en slooten in Limburg bij 

 Maasbree, Helden, Grathem, Meerssen, Voerendaal, Heerlen, Schaesberg, 

 Schinveld en Jabeek in de maanden Mei, September, October, November, 

 en December. 



Voorts heb ik nog de volgende vangsten buiten mijn ambstgebied. 



N" 105 van 22.6.16. IJssel bij Katerveer. 



N" 112 van 25.G.16, Strang van de Regge bij Ommen. 



N» 175 van 1.12.14. Weel te Hoorn. 



N" 238 van 6.11.13. Stuwvijver van de Mühlenbach bij Herzogenrath (veel). 



Uit alles blijkt wel, dat dit dier zeer verspreid is en op veel plaatsen 

 in groot aantal voorkomt. Ook dat het hier ongetwijfeld overal overwintert. 

 In plassen, die uitdrogen, heb ik het echter niet aangetrofifen. 



Het valt voorts op, dat geen der onderzoekers groote afwijkingen vond 

 van de kenmerken, die Keilhack opgeeft. Van veel belang voor de onder- 

 scheiding is de vorm van het achterlijf. De anale opening ligt aan de 

 achterzijde in een bocht, volgens Keilhack ongeveer in het midden. Tus- 

 .schen de stuwborstels en den anus ligt het praeanale stuk ; tusschen den 

 anus en de eindklauwen het postanale stuk. Beide dragen aanhangsels. 

 De terminologie van deze aanhangsels is zeer verward. Bij de botanie gaat 

 men in dit opzicht consequent te werk. Doornen of tanden zijn uitsteeksels 

 van de lichaamstof, waarover de opperhuid heen loopt. Stekels, borstels 

 en haren zijn vormingen der opperhuid en dus hierop of hierin ingeplant. 

 Naar analogie jnoeten wij de aanhangsels van het praeanaalstuk doornen 

 noemen, die van het postanaalstuk tenminste meerendeels stekels. 



De praeanaalreeks bestaat volgens Keilhack uit 12 — 14 doornen. De 

 meeste autoren geven echter 11 tot 14 aan. K. spreekt zich er niet over 

 uit of deze doornen enkel of dubbel zijn. KuRZ zegt echter: De zich voor 

 den anus uitstrekkende doornenreeks is steeds enkel, Norman beeldt ze 

 ten onrechte dubbel af. 



Zoo eenvoudig is de zaak nu echter niet. Het praeanaalstuk, dat altijd 



