XXXIII 



Dikwijls bleven de uitgewaaide kelen niet droog, maar vulden zij zich 

 met water. In de provincie Utrecht zijn daarvan verscheidene voorbeelden, 

 als ))Het Veld", tusschen Maarsbergen en Ginkel, en het meer klassieke 

 »Egelineer", ten W. van Prattenburg bij Veenendaal. Aan hunne N.0. 

 zijden bevinden zich belangrijke stuifzandheuvels. Al dragen zij andere 

 namen, toch zijn het werkelijke vennen. 



Ik keer nog even terug naar de omgeving van het Uddeler Meer en 

 Nunspeet, om eene aanmaning tot voorzichtigheid op te doen. De kaart 

 geeft daar nog eene onbeduidende plas aan met den wijdschen naam van 

 )) Vlasraeer". Er zijn inderdaad stuif heuvels in de nabijheid, maar toch te ver 

 verwijderd om eenig oorzakelijk verband aan te nemen. Eenigszins anders 

 is het met een meertje, dat de chromotopographische kaart 1 : '25000 

 niet aangeeft, hoewel het bij mijn bezoek geheel met water gevuld was, 

 dus eene niet geheel onbeduidende diepte had. Aan de N.W., N. en O. 

 oevers vond ik eenig stuifzand, maar in te geringe hoeveelheid om het 

 ontstaan van het meertje door uitwaaiing te verklaren. Vermoedelijk is 

 het een erosieven, dat, in eenen drogen tijd, nog een weinig door den 

 wind is uitgehold. 



Duidelijker waren de verhoudingen bij den »Waschbak", eveneens ten 

 Z.0. van Nunspeet, wel 2 M. diep In de nabijheid waren uitgestrekte 

 heuvels stuifzand, maar aan de N., Z. en W , dus aan de ver- 

 keerde zijde, en lieten zich nog wel 2 K.M, in die richting vervolgen. 

 Zij hebben dus part noch deel aan het ontslaan van het ven, integendeel 

 er is veel kans, dat zij het mettertijd zullen opvullen. 



Op nog andere wijze zag ik een verband bij sommige erosievennen, 

 waar een steile rand aanleiding gaf tot eene verlaging van den grond- 

 waterspiegel en het optreden van zandstuivingen Gewoonlijk hebben ook 

 deze weinig te beteekenen en is dus de verleiding gering om te twijfelen 

 welk van de twee » water of zand" het eerst aanwezig was. 



Ik kom nu tot de vennen van Oisterwijk. Bij sommigen, in de eerste 

 plaats het vennetje bij de bekende uitspanning Groot Speyk, is de zaak 

 zoo duidelijk, als men maar kan wenschen. Het is een weinig langer dan 

 breed en vrij wel W.-O. gericht. Van zijnen vlakken westoever oost- 

 waarts gaande, ziet men, aan beide zijden, eenen zandheuvel hooger en 

 breeder worden tot een amphitheater, dat de oostzijde omgeeft. Het be- 

 staat uitsluitend uit fijn, echt stuifzand, zoodat dit geval afdoende dui- 

 delijk is. Even weinig tegenspraak uitlokkend zijn een drietal vennetjes 

 op de Kempsche Heide, ten Z.W. van Boxtel, het Ansems-Ven, Kleine- en 

 Groote Glasven, zelfs op de oude, ongekleurde topografische kaart, 1 : 50000, 

 zijn de sikkelheuvels aan de oostzijde goed herkenbaar. 



Hetzelfde is het geval met een ven ten W. van Oisterwijk, de halve- 

 maanvormige heuvel draagt den naam van »Pierenberg'', zoodat ik het 

 ven zelf sPierenven" heb gedoopt. Ook met een ander, ten N.W.vanhet 

 groote Bel versven. Alle deze staan op zich zelf en wel niemand zal hier 

 aan erosie door stroomend water denken. 



Maar omgekeerd zijn er eenige vennen, waar geen spoor van stuifzand 

 valt te ontdekken en men dus wel gedwongen is, uitsluitend uitkolking 

 door water aan te nemen. Dicht bij Oisterwijk vond ik er slechts één, 

 ten Z van het kasteel Nemerlaer en van den spoorweg Boxtel-Tilburg. 

 Ook aan opzettelijk uitgraven valt niet te denken. Maar wel ziet men, in 

 de heide naar O. en den Achtersten Stroom toe, een paar plassen of 

 vennen, met riet begroeid, en nog dichter bij deze beek, te midden van 



