lx 



Voorts bespreekt hij aan de hand van eenige afbeeldingen de voor- 

 naamste bestanddeelen van liet zoetwater-nannoplankton van ons land 

 (Diatomeen, Peridineen en andere Flagellaten, Chlorophyceen) en staat 

 meer in het bijzonder stil bij het voorkomen van een zeer verspreide en 

 als voedsel voor onze planktonton uiterst belangrijke Clirysomonadine: 

 Chrysococcus mfescens Klebs. 



e» 



Mejutl'rouw M. van Herwerden doet een mededeeling naar aanleiding 

 van een achtjarig onderzoek bij Daphnia pvlex. — Spreekster 

 heeft sedert Januai"i'i9i0 Daphnia pulex in het laboratorium gekweekt 

 met het doel nader inzicht te krijgen in het wezen der cyclische 

 voortplanting. Van een Dajihriia., Januai'i 1910 geïsoleerd, is tot 

 heden het nageslacht, waarvan een stamlijst w(M-d bijgehouden, in leven. 

 Door een eenvoudige nomenclatuur kan men van elke JJapluiia hun 

 plaats in de stamlijst aanwijzen. De kweekproeven werden zoowel bij 

 kamertemperatuur, als in de kelder en op een broedstoof (watertempe- 

 ratuur l!2° — 18°) verriclit. De snelheid der embryonale ontwikkeling bleek 

 tusschen 10 en 20° in grove trekken de wet van van 't Hoff te volgen 

 (dit werd in een afzondei'lijke pi-oefreeks bij constante watertemperatuur 

 aangetoond). 



Het onderzochte ras van Daphnia pa Ier, dat in de natuur monocy- 

 clisch was, bleef deze monocyclie ook tijdens de kweekproeven behouden 

 gedurende al deze jaren; de sexualiteit was het ééne jaar sterker uitge- 

 sproken dan het andere jaar, zonder dat een vermindering in den looji 

 der jaren viel waar te nemen. Meestal neemt de sexualiteit, welke in 

 October begint, af tegen Februari om daarna nog een tM'eede geringere 

 verliet'fing te vertoonen. Terwijl in de natuur in den winter alleen de 

 ephippiaaleieren overblijven, ziet men in het laboratorium een deel dei' 

 Daphh'ia's zich ])arthenogenetisch verdei' ontwikkelen. Zoo werd b.v. 

 van Januari 1910 tot Februari 191(3 een reeks van parthenogenetische 

 generaties in het leven gehouden, zondei' inschakeling van een ephip- 

 pium. 0})iiierkeiijk is het, dat eiken herfst gelijktijdig in kamer-, kelder- 

 en stoofculturen bij een deel der Dapliiiia's de geslachtelijke voortplan- 

 ting begint, en wel bij dieren met erfelijk zeer uiteenloo- 

 pend e formule; zoowel bij eerste als latere broedsels, bij generaties- 

 lang geïsoleerde als Ijij gezamenlijk gehouden exemplaren. 



In tal van jjioeven werd getracht kunstmatig invloed op het ontstaan 

 der gametogenesis uit te oefenen, fliiu'bij bleek in overeenstemming met 

 VVoltereck's resultaten, dat plotselinge afkoeling van de eieren in het 

 laatste stadium der rijping in staat is (J' exemplaren te doen ontstaan, 

 hetgeen echter alleen gelukt in een tijdjtei'k van labiel evenwicht der 

 geslachtelijke en ongeslachtelijke neigingen. Hierbij kwam ook het eigen- 

 aardige verschijsel der pi'aeinductie voor den dag, namelijk een sexueele 

 ditferentiatie der kleinkinderen van een wijfje, dat 24 uur tijdens rijp- 

 heid der eiei'en in de ijskast had vertoefd. Op de hoogtegolf der par- 

 thenogenetische phase zijn dergelijke proeven zonder resultaat. Bestra- 

 ling met ultraviolet licht of met radium bleek geen invloed te hebben 

 op het geslacht. Ook met gewijzigde voeding of toevoeging van verschil- 

 lende chemicalia bij het slootwater werd geen resultaat verkregen. In 

 het laboratorium blijft dus onder veranderde levensomstandigheden de 

 cyclische voortplanting bestaan, ook als er geen gevaar voor het uit- 

 sterven der parthenogenetische dieren meer dreigt. Is dit rhytmisch 

 gebeuren erfelijk vastgelegd of zijn het invloeden van den herfst, die 



