N \- 1 1 1 



der eerste dieren, welke gevonden werden, was (lordylupliuni^ in d 

 nabijheid der binnensluis te Katwijk a/Zee. Daarna werd zij ook overa^ 

 gevonden in de kanalen en den Rijn ten noorden van Leiden en evenl 

 zoo in de meren. Vooral in den Westeinder Plas was zij sterk ver- 

 tegenwoordigd. In 19U7 verliet spreker Katwijk en zoo werd hem ee - 

 voortzetting van het onderzoek onmogelijk. Dit vertrek was ook dn 

 reden, waarom toen het zoutgehalte van het water niet onderzoche 

 werd. Volgens PI van Beneden (vgl. P'aiin. Aanteekeningen door Drt 

 Kerbkrt in: De Levende Natuur, 1918, bl. 75) is het water in de dok. 

 ken van Londen zoet, omdat het niet zout smaakt en ei" in voorkgmen- 

 de zo et water spons Ei(S[>(nu/iUa lacvslrifi en zoetwaterplanten als 

 lA'mrtü. Maar dan zoti ook het watei' in de kanalen en meren als zoet 

 te beschouwen zijn, omdat er behalve in den Westeinder Plas gevonden 

 worden Euspcnif/illa, Epliijdatia en tal van zoetwaterplanten. Euxpon- 

 f/illa groeit in liet Braassenierraeer in prachtexemplaren, maar in het 

 Norremeer b.v. alleen als overtrek van steenen. In het eerstgenoemde 

 meer leven polyp en spons vreedzaam liijeen : op de sponsboompjes 

 vindt men tal van polyijeiikolonies. 



Thans is spreker er in geslaagd water te onderzoeken uit het ,, Addi- 

 tioneelkanaal" bij Katwijk a/d Rijn, uit de Kager- en Braassemermeren 

 en den Westeinder Plas. Van den Heer Dr. P. Aug. Drikssen, van de 

 Leidsche Katoenmaatschappij, wien hij hier openlijk dank zegt voor zijn 

 groote hulpvaardigheid, ontving spreker de geleidingsgetallen ') van het 

 water uit den Rijn, de kanalen en de meren. Deze getallen werden 

 met den z.g.n. .,Dionic"-Meter op velschillende tijden bepaald; zoo b.v. 

 tweemalen met een maand tusschenruimte in 1914; één keer in Oc- 

 tol)er '1916 en ook nu van een paar monsters water uit kanaal en 

 meren. Uit die getallen blijkt, dat het geleidingsvermogen en dus ook 

 het zoutgehalte van het water aan groote scliommelingen onderhevig is. 

 Afgeleid volgens Mohr en uit de geleidingsgetallen werd als laagste Na 

 Cl-gehalte gevonden 0,015 *'/q bij liet begin van het Braassemermeer, 

 juist daar, waar de Z(joeven vermelde prachtexemplaren groeien van 

 Ei(spongiUa. Verderop naai' de ringvaart toe wordt liet zoutgehalte 

 grooter en de spons kleiner en kleiner. In de Kagermeren is het Na 

 Cl-gehalte op het oogenblik. in November, 0,02 "Z,,, in 191(i volgens de 

 geleidingsgetallen bijna 0,00 "z^, in den Westeinder Plas 0,03 "/^ (dit 

 laatste zoowel volgens geleidingsgetal als volgens titratie); in het Addi- 

 tioneelkanaal te Katwijk a/d Rijn is het OjOlS^/^, het geleidingsgetal 

 489, terwijl hiervoor in 1910 als laagste waarde 9632 gevonden werd. 

 De gevolgtrekking is dus, dat liet water nergens als zoet beschouwd 

 kan worden, daar als Na Cl-gehalte van zoetw-ater geldt 0,00470 1 en 

 dat de planten en dieren, willen ze blijven leven, een sterk aanpassings- 

 vermogen noodig hebben. De bewijzen van E. van Beneden kunnen 

 dus niet aanvaard worden en de stelling van Dr. Kerbert (1. e.) : voor 

 Nederland is nog niet uitgemaakt, of Cordylophora in stilstaande zoete 

 wateren voorkomt, staat nog. 



Wel is volgens spreker de verklaring gevonden, waarom Euspongüla 

 in de Kagermeren slechts als overtrek van steenen voorkomt: het hooge 

 zoutgehalte moet er voor aansprakelijk gesteld worden, waarvoor het 

 ge"drag van de spons in het Braassemermeer pleit. Ook de grootere tal- 



i) Uitgedrukt in reciproke Megohms. 



