15 
westelijke kaap, aan straat Soenda, tot aan den laatsten zuid- 
oostelijken hoek van Java: goenoeng Proa, ten zuiden van Ban- 
joewangi en van de zuider- naar de noorderkust; aan de noor- 
derkust wordt zij onder anderen gevonden tusschen Pekalongan 
en Samarang, wijders bij Lasèm, Toeban, Sedajoe en op andere 
plaatsen. Maar zij strekt zich veel verder uit en het schijnt, 
dat zij onder water door den ganschen Indischen Archipel is ver- 
breid, dewijl overal, waar deelen der aardkost binnen de gren- 
zen van dezen archipel boven den spiegel der zee zijn opgehe- 
ven geworden, tevens de neptunische formatie is aan den dag 
gekomen. Met zekerheid is mij zulks slechts ten opzigte van 
noordelijk Sumatra bekend, in welk eiland het tertiaire ge- 
bergte in de Batta-landen wordt aangetroffen. De eilanden in 
de baai van Tapanoeli, benevens de aangrenzende lage kust- 
streken van Sumatra en, ten deele althans, de bergen bij 
Toeka en in andere streken bestaan uit zandsteenlagen, *) welke 
meer of min zijn opgedreven geworden en waarin, hoewel in 
geringe hoeveelheid, tertiaire zeedieren (schelpen) worden aan- 
getroffen. Op Singapoera vond ik zandsteenen en conglomera- 
ten, welke veel overeenkomst hadden met de Javaschen: zij 
bevatteden echter geene fossile overblijfselen. De nasporingen, 
door deensche natuur-kundigen *) im het werk gesteld, hebben 
het bestaan eener neptunische formatie op de Nieobar-eilanden 
aan den dag gebragt en tevens boven allen twijfel verheven, 
dat dezelve insgelijks van eene tertiaire vorming is; uit officiële 
berigten, door de plaatselijke beambten aan de Indische rege- 
ring ingezonden, blijkt, dat benoorden Makasar, op Celebes, 
bruinkolen worden gevonden: ook op het eiland Laboean zijn 
bruinkolen aangetroffen; op het eiland Borneo zijn tertiaire 
fossile schaaldieren verzameld geworden, welke ik in het Mu- 
seum v. h. Batav. Genootschap heb gezien; overigens is mij niet 
met zekerheid bekend, of de vlotbeddingen van fossile kolen , 
welke aldaar worden aangetroffen en die op last der Neêr- 
landsch Indische regering reeds sedert 1844 met goed gevolg 
worden geëxploiteerd, tot de tertiaire, dan wel tot eene ou- 
1) Alleen het eiland Doengoes nasì bestaat uit trachiet. 
*) Die de reis rondom de aarde maakten met het schip Galathea. 
