1565 
de gewesten, welke thans onder den aequator zijn gelegen, 
een meer gematigd klimaat als te dier tijde in meer noord- 
waarts gelegene zeeën het geval was, alwaar, bij voorbeeld in 
die landen, waar de grootste hoeveelheid steenkolen zijn ge- 
vormd, eene tropische warmte heerschte? Maar ook dan zou de 
gelijktijdigheid der vorming van neptunische lagen en forma: 
tiën, welke op eene verschillende breedte zijn gelegen, niet 
bepaald kunnen worden naar de petrefacta, die zij bevatten. 
In dat geval zouden de fossile overblijfselen van zeer oude la- 
gen, welke in tropische zonen worden aangetroffen, misschien 
overeenkomen met veel jongere sedimentaire gesteente-vormin- 
gen in noordelijke‘ streken der aarde en met de organische we- 
zens, die zij bevatten. — Het schijnt echter, dat de onjuistheid 
dezer hypothese door talrijke feiten wordt aangetoond. 
5°. Of was er destijds, namelijk, gedurende de steenkolen- 
periode, allerwege over de gansche aardoppervlakte eene gelijkma- 
tige temperatuur verbreid, overeenkomende met den tegen- 
woordigen tropischen warmtegraad, == 81, 50 aan de kusten 
van Java; — oefende de verschillende loodregte of scheve 
stand der zon, ten opzigte van plaatsen op verschillende 
breedte gelegen, destijds niet een verschillenden mvloed uit, 
moest daardoor niet een verschil in warmtegraad aan de opper- 
vlakte der aarde geboren worden, en werd het later aanwezige 
onderscheid van. klimaat, naar gelang van het verschil in 
breedte, waarop de aardzonen zich bevinden, vooral sedert de 
tertiaire periode, eerst daardoor veroorzaakt, doordien de aard- 
oppervlakte allengs bekoelde, een grooter gedeelte harer eigene, 
uit hare ingewanden voortstroomende warmte, verloor en wel 
in die mate, dat de eenige temperatuur, welke de oppervlakte 
der aarde thans nog bezit, haar bijna uitsluitend wordt mede- 
gedeeld door de stralen der zon, zoodat deze alléén tusschen 
de keerkringen, door haren loodregten stand, nog eene warmte 
ten gevolge waarvan het vaste land nu in de nabijheid van den aequator, dan we- 
der digter bij de polen ligt. De verschillende mate van geschiktheid, welke land en 
i oor de zonnestralen te worden verwarmd, en die het land in 
een veel hoogeren graad bezit dan het water, is, naar zijn gevoelen, de oorzaak van 
het verschil in klimaat en in gemiddelde temperatuur van elke zone; deze ondergaan 
cene periodieke afwisseling, wier terugkeer niet dan na verloop van millioenen van 
jaren plaats grijpt. 
