456 
zand in geringere hoeveelheid en in dunnere lagen gevonden. In 
verscheidene oorden der kust, vooral van de Preanger-Regent- 
schappen wordt het, door koolzuren kalk zaÂmverbonden , aange- 
troffen in den vorm van schotsen, welke alsdan een glimmend zwarten 
en buitengewoon harden zandsteen : L. n°. 759, 1211, een product 
van den hedendaagschen tijd, opleveren, die menigwerf in stroo- 
ken met helderkleurige, van hoedanigheid verschillende zand- 
steenen afwisselt. 
Mangaanerts (pyrolusiet) in <het hooger gelegene gedeelte van 
het Tji-Bêrëm-dal van het distrikt Karang. Binnen cene uitgestrekt- 
heid van 500 voet komt het voor in anastomoserende aderen, 
ter dikte van 1 à 6 duim, die welligt als het uitgaande der ver- 
takkingen van een dieper liggenden, zeer dikken ertsgang moeten 
beschouwd worden; zie vroeger bladzijde 405. 
Goud, in den vorm van goudstof, wordt in het rivierzand in 
verschillende streken van Java aangetroffen, doch steeds in zulk 
een fijn verdeelden toestand en in zoo geringe hoeveelheid, dat 
slechts de armste lieden, wanneer ze volstrekt niets anders te doen 
hebben, zich met de goudwasscherij bezig houden. Zij gebruiken 
tot dat einde groote, houten bakken, die eene omgekeerde, vlak 
kegelvormige gedaante hebben; deze vullen zij tot op zekere hoogte 
met zand, vermengd met eene groote hoeveelheid water, waaraan 
zij gedurende geruimen tijd eene ronddraaijende beweging mede- 
deelen, ten gevolge waarvan eerst de ligtere en daarna de zwaar- 
dere zanddeelen met het water over den rand worden ge- 
schud; nadat er herhaaldelijk op nieuw water bijgevoegd is ge- 
worden en door eene sterkere draaijing ook de zwaardere zand- 
deelen over den rand zijn heengeworpen , blijft eindelijk het stofgoud 
over in het laagste, trechtervormige gedeelte van den bak. — In 
de hoogere deelen van het dal der Tji-Manoek (Garoet), in de 
Preanger-Regentschappen, zoo mede in de hoogere deelen van 
het Sërajoe-dal, regentschap Lédok van Bagèëlèn, werden dergelijke 
goudwasscherijen gevonden, — waarvan het zand herkomstig 
was van verbrijzelde pyrolithische gesteenten, — ja, in eenige di- 
strikten van Lèdok werd in voormaligen tijd de pacht (Padjëk) in 
goudzand betaald; van de goudmijn, die in voormaligen tijd in 
