448 
veel losser en weeker zijn dan de laagsgewijs gevormde ge- 
bergten van vroegere geologische tijdperken, welke eigenaardige 
hoedanigheid, gelijk bekend is, hoofdzakelijk aan de drie volgende 
oorzaken toegeschreven wordt: de lagere temperatuur, de vermin- 
derde drukking der daarop rustende water- en steenmassa’s en 
de geringere gehalte aan lijmende bestanddeelen in het water. 
Dit gedeelte van het werk is bestemd om aan te toonen, dat 
aan de kusten des eilands, alwaar het tertiaire gebergte met zachte 
glooijing uit zee naar het binnenland — aan de zuider kust naar 
het noorden — oprijst, nog dagelijks nieuwe lagen op de reeds 
gevormden worden afgezet, welke in eene bijna gelijkvormige 
ligwijze op genen rusten en bij een gelijk gehalte aan schel- 
pen, — waarvan velen, wat de soort betreft, identiek de- 
zelfden zijn, — te eeniger tijd bezwaarlijk zullen kunnen onder- 
scheiden worden van gene vroeger genoemde, oudere lagen, — 
terwijl gelijktijdig in het binnenste des eilands dit oudere, voor 
lang opgehevene gebergte voortdurend meer en meer verbrijzeld 
wordt en zijn puin, als zand en modder, met het water der beken 
en stroomen mede voortgestuwd, vooral in den regentijd met 
neêrwaarts stortende Bandjër’s, in groote hoeveelheid zeewaarts 
wordt heengevoerd. 
De kennis der hedendaagsche gesteentevormingen, der ver- 
schijnselen en gebeurtenissen in de natuur, ontstaan door de wer- 
king van krachten, die zich nog voortdurend openbaren en invloed 
uitoefenen op de vorming en vervorming der aardoppervlakte, is 
van het hoogste gewigt te achten, want zij strekt ter verklaring 
van vele verschijnselen in de reeds aanwezige, oudere gebergten. 
Hebben wij in het eerste gedeelte het tertiaire gebergte beschreven 
als iets bepaalds, dat star en onveranderlijk voor ons lag, zoo 
openbaart zich nu eensklaps leven en beweging op het vroeger 
doodsche tooneel en wij bespieden de natuur gedurende hare 
werking. 
De vulkanische verschijnselen en krachten, welke nog voort- 
durend werkzaam zijn om de gedaante en hoedanigheid der aard- 
oppervlakte te veranderen, hebben wij vroeger in het It tot het 
VIE® hoofdstuk van het derde gedeelte der It afdeeling behan- 
* 
