471 
oxyde 0,00298, chloorsodium 0,07589, chloormagnium 0,035465, 
aluinaarde 0,0015, kieselaarde 0,01117, totaal der vaste bestand- 
deelen 0,22545; wijders koolzuurgas, benevens sporen van kool- 
zuur mangaanprotoxyde, chloorpotassium en organische zelfstan- 
digheden. 
Tot bladzijde 1555. (Warme bron op het eiland Bawéan.) Naar 
de analysen, gemaakt in het scheikundige laboratorium te Batavia, 
bevat het water der bron n°. 1, welke opwelt in de nabijheid 
der baai van Sangkapoera (temperatuur 45,0° C., specifiek gewigt 
1,002 bij 27,0 C.) in 100 grammen : koolzure potasch 0,00485, 
koolzure soda 0,01544, koolzure kalkaarde 0,04108, kaolzure 
magnesia 0,01542, chtoorpotassium 0,00280 , kieselaarde 0,00279, 
aluinaarde met sporen van ijzeroxyde 0,00209; totaal der vaste 
bestanddeelen 0,08045. — De bron no. 2, welke op een geringen 
afstand der vorige ontspringt, komt bijna volkomen overeen met 
haar, wat betreft de temperatuur, het specifiek gewigt en overige 
eigenschappen ; het eenige onderscheid bestaat in een gering per- 
cenlsgewijs verschil der bestanddeelen. — (Zoowel deze opgaaf 
als verscheidene der vroeger opgegevenen en volgenden, die nog 
niet door den druk waren openbaar gemaakt, zijn mij welwillend 
medegedeeld door den heer Maren.) 
Tot bladzijde 1555. (Poeloe-Semao.) De lezer voege bij hetgeen 
aldaar voorkomt: vergelijk vroeger de gasbronnen op dit eiland 
en Poeloe-Kambing, bladzijde 1266. 
Tot bladzijde 1556. Ter aangehaalde plaats is de opmerking 
gemaakt, dat waterdamp” met zwaveligzuurgas en zwavelwater- 
stofgas te gelijker tijd uit den bodem der krater oprijzen, waar- 
door natuurlijkerwijze niet moet worden verstaan, dat deze gas- 
soorten, — die, zonder omgezet te worden, niet met elkander in 
aanraking kunnen komen, — uit ééne opening opstijgen , maar in 
tegendeel uit verschillende openingen (fumarolen) van een en den- 
zelfden kraterbodem. Een dergelijk verschijnsel laat zich bijna 
in alle kraters van Java waarnemen, ja, menigwerf liggen de fu- 
marolen , waaruit verschillende ses opwellen, in elkanders 
onmiddellijke nabijheid. 
Tot bladzijde 1559. (Tot de kratermeren, namelijk, de Télaga- 
