475 
die om verschillende redenen als envolledig moet worden ge- 
acht, ga ik met stilzwijgen voorbij; ik beschouw het echter 
niet onbelangrijk alhier het navolgende te vermelden. In het jaar 
1819, derhalve 18 jaren vóór ik dit oord bezocht, was het water 
van het meer, volgens de beschrijving van Professor Reinwanot , 
200 wrang, bevatte het zoo veel zwavelzuur, dat, naar het be- 
rigt van dezen geleerde, boomstammen , die in het meer waren ge- 
vallen, binnen zeer korten tijd verkoolden, ja, Prof. vaN Der 
Boon Mesen, die het bovenstaande in zijne vroeger aangehaalde 
Dissertatio vermeldt, voegt er bij, hoewel deze opmerking minder 
juist is, dat het spoedig vergaan der rotsen , welke aan den oever van 
het meer oprijzen, aan die oorzaak moet worden toegeschreven, 
en dat zij ten gevolge daarvan «als het ware weggevreten » 
worden. 
Tijdens ik mij in dit oord bevond, was het water zóó zuur 
niet. — Vroeger had ik den krater van den G.-Tangkoeban praoe 
bezocht; zijn bodem is bedekt met een helder grijzen modder en 
deze bestaat bijna uitsluitend uit kieselzure aluinaarde, welke, 
gelijk reeds door Horsrierp is aangemerkt geworden, door de 
goudsmeden in Bandong en in andere oorden wordt gebezigd om 
goud- en zilverwerken schoon te maken en te bruineren; in de 
borrelende waterplassen van dezen krater is deze aarde vermengd 
met zeer zuur water, vormt zij eene zeer vloeibare pap. — Ik 
had het water der beek van den G.-Pépandajan onderzocht, en 
daarbij waargenomen, dat het volkomen zuiver en drinkbaar was, 
alvorens in den krater te komen, namelijk, ter plaatse waar de 
voel des bergwands zich bevindt, waarvan het afstroomt; waar 
het echter den krater verlaat, is het zoo zuur, dat de tanden bij 
het gebruik er van stroef worden. Ditzelfde verschijnsel wordt 
waargenomen bij de beek, die door den krater des G.-Wajang 
en die, welke door de Kawah-Widai stroomt, — deze laatstge- 
noemde heb ik later leeren kennen; — beide bevatten, behalve vrij 
zwavelzuur, eene groote hoeveelheid zwavelzure aluinaarde in 
opgelosten toestand. In de Kawah-Wajang wordt zulk eene buiten- 
gewone hoeveelheid gekristalliseerde zwavelzure aluinaarde — 
vederaluin — gevonden, dat men wagenvrachten er van zou 
