474 
kunnen verzamelen. Het water in de Kawah-Domas des G.-Tang- 
koeban praoe is later door den heer Maier geanalyseerd geworden 
het hoodfbestanddeel er van bleek zwavelzure klei te zijn. Ein- 
delijk leerde ik nog het meer des G.-Idjèn, benevens de daaruit 
voorlstroomende beek kennen, waarvan het water zeer scherp 
en wrang van smaak is. Uit de naauwkeurige, hoewel slechts 
qualitative analyse, door A. Warrz gemaakt, volgt, dat het be- 
standdeel, hetwelk verre de overhand heeft in het water dezer 
beek, uit zwavelzure aluinaarde bestaat. — Indien bij de vor- 
ming van zwavelzuurgas, volgens Biscnor (Lehrbuch der chem. 
und phys. Geol. I. 649 en a. p.), steeds moet worden aange- 
nomen, dat er dampkringslucht aanwezig is en de plaats, waar 
het zijn oorsprong heeft, uit dien hoofde niet verondersteld kan 
worden zeer diep beneden de oppervlakte der aardkorst te zijn 
gelegen, zoo is het aan de andere zijde niettemin ontwijfelbaar 
zeker, dat, uit verre de meeste fumarolen, in bijna alle kraters 
op het eiland Java, eene gassoort opstijgt, die, ter plaatse waar 
zij uit de gaten te voorschijn komt, vooral uit dezulken , waar 
zij met geweld uitstijgt, zieh doet kennen als zwavelig zuur; 
het verweerde gesteente rondom deze gaten of openingen is be- 
dekt met korsten , kristallen of bloemen van zwavel, — geringer 
is het aantal fumarolen, waaruit zich zwavelwaterstofgas ontwik- 
kelt; dit stijgt nim:ner met zoo groote hevigheid op, gelijk het 
geval is met zwaveligzuurgas en mag eerder dan de vroeger ge- 
noemde zwaveligzure dampen als een karakteristiek teeken worden 
beschouwd van kraters, die den oogenblik nabij zijn, dat zij tij- 
delijk witgebluscht geraken. Wijders is het eene bekende zaak, 
dat daar, waar uitdampingen van zwaveligzuur worden opgeslorpt 
door water, hetwelk blootgesteld is aan den invloed der damp- 
kringslucht, dit zuur langzamerhand overgaat in zwavelzuur. — 
In de solfatara’s van den Piek van Teneriffe gaal de trachiet, door 
de werking van zwaveligzure dampen, in witte klei over — zie 
Leororp vor Boen, Kanar. Inseln, bladzijde 252 — waarschijnlijk 
gaat hij insgelijks over in aluinsteen en de zwavel zet zich af in 
fraaije kristallen onder de weeke, losgeraakte schellen. Dergelijke 
verschijnselen, het overgaan van trachiet in klei, ontwaart men 
