475 
in alle Javasche kraters, gelijk mede aan den oever der Teélaga- 
Bodas. (Zie lager.) 7 
Op deze feiten steunde de vroeger door mij gemaakte gevolg- 
trekking, dat het bestanddeel s hetwelk de overhand heeft in de 
Javasche kratermeren en zure beken, zwavelzure aluin- (of klei-) 
aarde is en dat het witte nederplofsel, hetwelk aangetroffen wordt 
op den bodem van vele dezer meren, hoofdzakelijk bestaat uit 
kleiaarde of kieselzure kleiaarde. 
Uit het onderzoek, hetwelk kortelings door den heer P.J. Maier 
in het werk is gesteld (zie Natuurk. Tijdschrift, Batavia, 1855), 
blijkt, dat niet slechts de meren der verschillende kraters, zoowel 
ten opzigte van hunne hoedanigheid en bestanddeelen, als met be- 
trekking tot het bezinksel, hetwelk uit hun water wordt afgezet, 
zeer van elkander verschillen, maar dat daarenboven in een en 
hetzelfde meer, in de verschillende perioden van werkzaamheid 
des kraters, welks bodem zij bedekken, zeer aanmerkelijke ver- 
anderingen plaats grijpen. 
Het water van het meer (Tèlaga-) Bodas, hetwelk de heer 
Maier in 1851 analyseerde, is niet te vergelijken met het walter 
der Kawah-Wajang en der Kawah-ldjèn en is zoowel ten opzigte 
van zijne chemische als physische eigenschappen niet meer het- 
zelfde water, dat ik in 1857 proefde en onderzocht en nog veel 
minder datgene, hetwelk Reinwarpt in 1819 in ditzelfde meer 
verzamelde en ter onderzoeking mede naar Europa voerde. De 
krater van de Tëlaga-Bodas schijnt sedert 1819 in werkzaamheid 
te hebben afgenomen, welligt nadert hij het tijdstip, waarop bij 
uitgebluscht geraakt. — Uithoofde het onderwerp zoo gewiglig 
is, laat ik hier een uittreksel volgen uit de beschrijving, welke de 
heer Maier, deze even naauwgezelte als bekwame scheikundige, 
in 1851 van de Tèlaga-Bodas heeft ontworpen. 
Het water had (in 1851) een reuk en smaak naar zwavcl- 
waterstofgas en zijn spiegel was hier en daar met drijvende 
_zwavelmelk bedekt. De hoeveelheid water, welke bestemd was 
em scheikundig ontleed te worden, werd genomen op de plek, 
waar de sterkste gasontwikkeling (van zwavelwaterstofgas en 
koolzuur) plaats had; bij eene temperatuur van 26,5° G. had het 
