HIST.2NATWVRAL&XMEDICNixs. Ll » 
tinüato redoque dud tuctur.- Ejus latitudo (qua planiffima eft , & quafi rte füperfi- 
cietenus polita). ad paffus viginti  fübinde triginta & ultrafe extendit. "Tántz vero al- 
titudinis eft; ut vix maximo aftu inundetur. Dj | 
Nova plenaque Luna maread duodecim pedum altitudinem (quod in Paranambu- 
cenfi littore fit circa quinram ) attollitur , pariterque deprimitur. . Verum non rite ob- 
fervatafex horarum viciffitudine, fed proratione decurfus fluviorum & pelagi intempe- 
rie, vclcitius vel tardius zftuüm vaftiffimus Oceanus abfolvit. Itatamen ; ut menfibus 
aítivisacceflus : hibernis vero receflus fint & longiores & vehementiores. Quid , 
quod fluxus lunares , paucis tantum à littore miliaribus ; Currezs vero maris peruniver- 
fum aequor perieni iícant ig ; 
Caeterum ad extricandas perpetuas nautarum controverfias circa longitudinem hu- 
jus Continentis, ícire intereft, magisad Occidentem à natura collocatam effe quar 
peritiffimi quique Geographi & Hydrographi hactenus fünt opinati. Operz pretium 
itaque duxi illud addere ; quod ex fedula obfervatione Eclipfium Lunarium nobis 
conftat. Initium fiquidem deliquii , quod in vigefimum Decembris anni millefimi 
fexcentefimi trigefimi octavi incidit, inter Olindam Paranambuci , & Vranoburgum 
aniz, tribus horis & quatuor minutis differre deprehendimus. Vnderedu&o cal- 
culo , facile erit colligere, qua caufa fit erroris ; cum plerique naucleri ultra quin- 
uaginta minuta à nobis difcrepent. 2 a 
Vnivería Brafilia (cujus Incolz Antceci funt. Hifpanis & ZEthiopibus; Periceci Ia- 
venfibus :: Antipodes Aurez Cherfoncfi populis) Coloniis & Prafe&turis quatuor- 
decim, totidemque circiter fluviis diftinguitur. Horum bencficio territoria fertilita- 
te & commoditate differunt. Prater quamplurimos amnes , fontibus inclytis & 
utcunque herbofis habitata Orientalis pars fcatet ; iifque paffim , mira divina bonita- 
tc irrigatut , potumque hominibus juxta ac pecoribus abundefübminiftrat. Armen- 
ta filveftria fiti zftuantia eo confugiunt , feque ad luxum inebriantia aquis , prae- 
da fiunt venatoribus. Rapidi funt plerique fluvii menfibus pluviis , & tunc de fa- 
bito in altum excrefcunt ac ripas egrediuntur. Econtra vero is , qui Paranambu- 
ceníis Przfe&urz terminator & D. Francifco facer , totius Brafilix facile maximus 
eft : menfibus quidem zftivis rapidiffimus fimul & aàltiffimus exiftit, ruptifque obi- 
cibus valentius ruit in campos & mare... Menfibus autem pluviis, quod mirandum fa- 
ne, aquas decrefcere, modiceque tantum in pelagus fefe exonerare videas. Cujus 
inauditz diverfitatis caufam, alii aliam perhibent. Sed füb accuratiffimis Regio- 
num luftratoribus & ipfis Philofophis etiam nunclis hzret. Quamvis autem. tanti 
fluminis fons aut origo nondum à quoquam fucrit luftrata, tamen evidens ratio vide- 
tur evincere ex intima parte: hujus. Continentis defcendere, & quidem e Lacu illo 
mediterraneo à multis celebrato, qui omnes fluvios , ur & hunc noftrum, ab altiffi- 
mis Peruviz montibus verfus ortum demiffos recipit & in Oceanum emittit. No- 
ftrates hoc flumen. celocibus aliifque ratibus Cazézs dictis ad quadraginta milliaria 
aícendentes adhuc fatis latum &: profundum, infulifque amcenum & fcopulis horri- 
| dum invenerunt. Indigenarum quoquc & Lufitanorum fide ftat circa q i !1 gi 1 
ta milliaribus à mari , ipíum de altiffimis rupibus feu cataractis , Cacetras vocant , prze- 
ceps ruere nec altius ab iis qui € mari veniuntafcendi poffe. Supra cataractas fiu- 
minis alveum porro pergere verfus Corum ad aliquot milliaria, ufque ad ingentem il-- 
lum Lacum, in quo multa fint infulz perquam fertiles & habitatz. Inque hunc La- 
eum aureas arenas à rupibus auriferis verfus Peruviam jacentibus detritas per infi- 
nitos torrentes deduci. aci 
Cateri plerique fluvii vel potius rivi, quiad hanc Brafilie oram in Oceanum cf- 
fluunt,ad minimarum etiam navium oncra ? mediterraneis deferenda funt inepti, quod 
is defticuantur. Illi enim paucis exceptis, licet tribus aut quatuor milliaribus non 
abfint à fontibus fuis , nihilominus in oftiis magnorum fluminum fpeciem prac fe- 
runt. Quod fit propter maris acceffus , fauces illorum illudentes. Exemplo fit Ri 
fermofo , itcm Rio grande , & alii , omnes magnarum navium quao tia capaces : qui ta-. 
men, ut verfus mediterranea vix duabus leucis à littore abfunt, ita pedibus genute- 
nustranfeuntur. Cum nulli tamen alii in hac America parte reperiantur, quitantos 
imbresalveo fuo excipiant. fed conftat ralio. Vaftiffima montium juga procul à litto- 
re demictunz vimillam pluviarum à tergo; & — fc verfus Occidentem. Mox 
E Sem E : 4. ver- 
