ÉL 
HIST. NATYRAL & MEDIC.Lis IL : 
in culinis domeftica facta. Imo & Piper orientale, & alia infinita cxotica, tam fa- 
ta Europxa,quam Aromata Afiatica benigne fert tellus. Sed regio quondam diploma- 
te nc vilefcerent propter abundantiam , prohibita & prorfus eradicata. Q ui racemos 
er totum annum defiderant , vineas diverías, diverfis putant menfibus, maturaíque 
poftea uvas colligunt. Vnde non ignobile vinum , crcticum zmulans , exprimitur. 
Q uin & omnis gencris fru&us atque frumenta etiam noftratia fingulari fertilitate ex- 
plerent colonorum fpem , fi quod univerfale remedium contra Formicarum illam 
Strumam inveniri poffet. Nam locis anguftis & quoque uliginofis vcl ignis vcl aqux 
beneficio per impigrum agricolam facile arcentur. Sed cum nullaregio ab omni par- 
te beata, vix credo potentiffimum hunc hoftem fuperatum iri poffe. Quod non tam 
à Soli quam Solis vi procedat, qui ubicunque füb zona torrida, etiam in Indiis Orien- 
talibus, atque in vicina Peruvia, infinitas Formicarum turmas generat. Partes autem 
Indiz , ut quoque Brafiliz , extra Tropicum fitz , Formicas vix norunt ; unde & 
fruges ibi uberrima. Vtinam natura plures feras formicavoras collocaffet, qua fi- 
mul tot myriades abligurirent , ficut mira illa afpe&tu animalia quadrupedia 7 z»en- 
doá di&a, qux Canis magnitudine , longis inftructa unguibus , alte fodiendo formi. 
carum latebras detegunt, iique illico exertam trium fere dodrantium linguam im- 
mittunt exilem , opertamque Formicis repente contrahunt , dcglutiuntque dece- 
pras. Formicz autem hz (Rey do Brafil Lufitanis non immerito dicte ,. quod perpc- 
tuam tyrannidem exerceant) aliquz Europzarum plane fimiles , aliqua triplo ma- 
jores & alatz, omnivorz funt. Ággeres quoque & tumulos ingentes , in modum 
thetarum fceni , é terra ab illis exftru&os, videas.» Huc inopi metuentes fenectz, non 
tc&o vel calle anguftis , ut Virgilius eleganter de fuis Formicis cecinit , fed auguftis 
conve&ant atque reponunt quidquid populant nigra hzc Formicarum agmina; ita 
ut in campis , in fylvis, aliquot leucarum fpatio , perpetuz femigz, operc carum fer- 
vcant. Quam vero no&u Luna plena operentur ; interlunioque ceffent quam cele- 
bres undique carum conventus , quam diligens cum obviis collocutio atque peor 
&atio , quam denique futurorum quidam fenfus , cum, imminentibus menfibus plu- 
viis, tumulos fuos cavernofos altiores ftruant, & , quod omnem fere intelligentiam 
füperare videtur , granorum in penu reconditorum umbilicum , quo germen emitti 
folet, follicite excidant, hic confpicere datur. Ita ut vel ftupidiffimus fpe&ator Salo- 
monis proverbium in memoriam rcvocet , ubi ignavos ex carum cconomia incita- 
mentum laboris capere jubet. Plura de mirando regimine dicenda forent , nifi jam 
dudum propofiti limites tranfiiffem. id | : 
Qua lacuftris eft hzc Regio , ob perpctuam uliginem funditus zque ac in fuperfi- 
cic viret. Tum diverfo planc herbarum fruti jue paluftrium genere, adcoque mi- 
r2 nazurz folertia luxuriat, ut herbofam terram, non aquam diceres , amphibiorum 
zque & pifcium latibulis deftinatam. Non omnia loca paludofa & lacuftria infalubria 
efle, monumenta veterum quóquc confirmant in Italia , ubi infignia quzdam & fer- 
tiliffima habitacula paludibus proxima, incredibili tamen falubritate fruebantur, pro- 
pierea quod commercium haberent cum mari, & motione pHR E non paterentur 
ftagnantes putrefcerc. Circa oftia vcro fluviorum , ubi palu em aqua marina fingulis 
zftibus inundat, ab immenfa Oftrreorurn & Cancrorum multitudine perreptatur , at- 
que tortuofo illo arborum genere, 44azgle di&o , ita obfidetur , ut viatoribus & pifca- 
toribus prorfus fit inacceffa. i ; | 
Qua montofa , raro ftcrilis vel otioía apparet), fed in acclives & amornos colles 
(exceptis vaftiffimis montium jugis in deferuis mediterraneis) exfurgit. Contingit qui- 
dem arborcs & gramina menfibus pluviis late virentia , zítivis ob ardores folares 
emori, eaque incenfa ingenti fpatio fabinde incendium producere ; fed ipfi a iis 
incommodis profpiccre norunt ; dum loca illa excifarum & recenter combuftarum 
cincribus foecundant , ut frugibus Cerealibus Amcricanis aptiora fiant. j 
ua arbuftis fylvifque deníiffimis veftitur, multo olim labore Lufitanos ad Erde 
nauticam itcr fuum inftituere coégit.. Quod noftratibus ctiam nunc & mix ufui 53 
in iendis viis per deferta, patentque nemora 1n longitudinem aliquan Oo gi u- 
centas & trecentasleucas. Quaad arborum vaftitatem, cymba unilignea: 2: UE 
centum & quinquaginta hominum capaces. Qua ad altitudinem, fagitta à: ortiffimo 
emiíÍa quarundam fummitatem haud facile fuperat, Arbores denique vari magn 
di 
