HISTUONATNWNRAL *€XMEDIC iis 19 
dolor, obfervatum eftinIndiis. Quin vinum ipfum, cjufquc extra&um,ta Me. 
dicina infirmis tum animi tum corporis , datafunt : hoc ad nimiam Spirituum diffufio- 
nem verfus centrum in momento revocandum ; illud , vel ad hilaritatem excitandam j 
vcl ad laflfitudinem tollendam , vel denique ad ftomachum in fenibus roborandum: 
fed quia pauci non infirmi , fa&a fant tandem omnibus potus. Exhis itaque fatis li- 
quere puto, veras longzvitatis fimul & incolumitatis caufas ; cum aér , olera, fructus, 
animalium carnes aquarum naturam fequutz, per continuam generationem co de- 
veniantut hominum temperies fere fit qualis aquarum. 
Hactenus de ufu & abufü rerum , ut inde conftet , hunc orbem habitanti , quibus & 
quo pa&o tueriac firmare valetudinem poflit & debeat. Antequamautem delapfare- 
ftituenda agamus, paucis attingendum duxi , quinam morbi quzvis anni tempora ac 
conftellationes , przcipue Lunz , zftufque aquarum refpiciant : quique inter diverfas 
gentes , vcl difcrepantes vel communes fint. Primum quidem, cum ob conftantiam 
& zqualitatem tempeftatum ; hzc plaga faluberrimam temperiem ex calido & humi- 
do fitnacta , mutationes nec tam magnz , nec tam crebrz, ut fupra di&um eft , funt : 
unde certa falutis & longzvitatis indicia proficifcuntur. Quia, ut ait Hippocrates, 
Mutationes temp potiflimum pariunt morbos; & in ipfis temporibus magna mu- « 
tationes aut frigoris aut caloris , & alia pro ratione eodem modo.  Semeftre fiquidem « 
pluviofum ; licet humiditas przdominetur; tamen à jugi Solis fplendore moderamen 
accipit. Quod fiex debito & tempeflive fiat;annum proxi faluberrimum,&z à mul- 
tis morbis immunem pranunciat. Semeftre xftivum, rore copiofioreimbrium rarita- 
tcm compenfat. Hiíce temporibus z'ftivis, ficut morbi citius definunt, ita acuti ut plu- 
rimum & boni judicii fant. Secundum illum Aphor. x v. lib. 1 11: Exconftitutionibus « 
anni in univerfum ficcitates affiduis imbribus funt falubriores & minus mortifera. «« 
Hinc laterales morbi, febres ardentes , raro lethales. Per ficcitates autem febres acu- 
xc fiunt; & fiquidem annus maxima ex parte talis extiterit, qualem effecerit conftitu- 
tionem, tales ut plurimum quoque.morbos expectare oportet. Licet enim Lepra & 
Scabies hic incognitz ; impetigines tamen contumaces , pruritus , dyfenteriz, hai- 
| 3morrhoides , inflammationes ani & oculorum, ex fervido Sanguine generari contin- 
git. Quibus malis medendis aqua frigidae vel tepida tam externus quam internus ufus 
cateris przefidiis facile palmam eripit. Ephemeras , ob accenfionem fpirituum , vel ex 
Sole verticali, experimur , quas multa frigida irroratione per totum corpus facta , Em- 
pirici in: Athletis, inftin&tu naturali potius quam Hippocratis vel Galeni przceptis . 
düti , céficuadt — ov. | 
Hibernis menfibus fi Aufter perpetuus corpora exfolvat;humectet languidaque red- 
dat, quigenerantur morbi; precipue funt febres pütridz , multa capitis ac ventris pi- 
tuita, ( juxta Aphorifm.x v r. lib. r 11 : Affiduisimbril bi fere hunt g2 c« 
fluxiones alvi , putredines.) prolapfus cartilaginis enfiformis , albus alví luxus coeliaco .« 
affc&ui fimillimus , hydrops, hernia. Omnium autem maxime , oppilatio hepatis 
& ventriculi imbecillitates: qua Vifcera fimul cum anni tempeftatibus mutationes 
accipercfolent. Spaímus, torpor, ftupor , czteriquenervorum affe&tus in Indiis apud 
advenas frequentes funt , atque prz cateris pifcatores , fabri , piftores , tum mili- 
tes humi cubantes, illis infeftantur. Porro ficut capitis vulnera & ulcera, vel fpon- 
^ 
^ 
Ly 
nnfr ehrec lnno» 
xevclíologeummiEl indigena facillime pedum ulcera tanta funt ma- 
s e * * , x: «i. s E ect rs E i HM TT 1 
lignitatis ,ut | nifi t t. Omnibus pariter Fer 
' K ! eer 
giscommune videtur ; plurima mala tüm externa tüm interna, quz infra hepatisregio- 
mem funt; difficilioris effe curationis: contra vero, qux fupra; quodà perpetuo de- 
fcenfaul macrium finclil Morbi alii adalia.tempora bene vel male fe ha- 
bent, & fine Medi tisaliquand &ore quo que Hippocrate, curantur. Plerif- 
aliq quoq : | 
que tamen his. morbis aftasnon vacat;juxta Aphorifm. x 1 x. lib. r. 11. Atque hi omnes 
cs ; 
| Quantumad artatem , | | freque - 
bus infeftántur : Senes vero rarioribus.ad Aph. rr1.lib. 1 1 1. Morbi alii ad alia bene E 
vel male fe habent: & quidam actates ad anni tempora & loca , & viéus gehera. Ft 
dilins!t | B 4 
--Hiur: 
n 
