HIST. NATVRAL. & MEDIC. Lis. I 2f 
Plenilunio ac novilunio, imo & quadrantibus fingulis , alterationes manifeftas cor- 
porarecipiunt. Quo fit, ut Medici nonnifineceffitate urgente , medicamenta propi- 
nent. tunc enim dolor exafperatur , & pejus habet eger. Idem cogita de Solis motu 
diurno cum fupra fidem circameridiem, biliofi morbi , no&u vero pituitofi, ingra- 
vefícant. Motus Lunz diurnus non rhinus quam menflruus , mutationes evidentes fuf- 
citans , obfervatu digniffima operatur. Singulis enim fex horis , accedente mari , 
morbum ingraveícere ac dolorem exacerbari: viciffim fex aliis , quibus mare recedit, 
cruciatus paulatim minui & mitigari , ipfi gri teftantur. Q uod in acutioribus juxta 
ac minus acutis morbis , precipue in iis qui é fluxionibus & plenitudine oriuntur , ap- 
paret. Adeoaccrefcentibus aquis , eftuq isin plenilunium incidente confligun- 
tur cum infirmitate nonnulli; ut etiam vitam cum morte commutare videantur : quum 
tamen vix quemquam tunc intcriiffe obfervatum fit. Plerofque autem pelago decre- 
fcente extingui zgrotos , quia przter aliorum teftimonia ipfe toties experientia com- 
probatum habeo, confidentius confirmareaufim. Idem in partu fieri ab obftetricibus 
obfervatur. Ita ut validiffimz hz influentiz & occultz Coeli mariumque qualitates, 
eofdem effe&tus nafcenti & denafcenti impertiri videantur, & hunc à vit anguftiis , 
illum à carcere & vinculis uteri materniabíolvant. Hxc cadem de animantibus bru- 
tisaffirmant, quod àme tamen nondum expertum fateor. Ariftoteles nullum ani- 
ma] maris z'ftu exfpirare inquit. Nec eftcur Plinio aliifque veterum hac in re parca- 
mus, quafiab Aftris , vcl Lunz potiffimum defectibus & au&ibus id dependeret. Cum 
fidus illud molle , foemineum , no&urnum, fi in conchylia, frondes, fimiliaque füblu- 
naria agat tanquam caufaremota; minus verifimile tamen, in hominem eo ufque vires 
fuas exerere, fed eum potius ex propiore caufa pati. Cum enim abundat vaftiffimus 
hic vicinus Oceanus, omnia non folum quz proxima funt , fed etiam longius diffita , 
multo vegetiora & quodammodo repletiora fiunt, atque alterantur emacianturque 
illo recedente, precipue qux aliquo humore madent, ut cerebella, medullz, fanguis, 
& fimilia. Sicut in corporibus noftris c cia funt fpiritualia, ita quoque in pro- 
fundis vafti Oceani nares iem mundi conftitutz per quas remiffi anhelitus vel reducti 
modo eflent maria, modo revocent , unde cjus accolz imprimis non parum affi- 
ciuntur. A plurimis haud vanz fidei expertiffimis viris accepi , fenes Empiricos in 
praxi exercitatiflim os,ad horz fpatium mortem fibi predixiffe,& cunc demum pronun- 
tiaffe, poftquam jam aquz recefliffent ; cumque illum defluxum evafiffent , fpem cer- 
tam concepiffe ad fequentem receflum fe fore füperftites. Quod ipfumita contigit, 
temporeque dido occubuerunt. Hac , ut admiratione digna, ita Medico perquam 
neceffaria, ut de alterius falute, fuoque 1 mi ericlitetur. Hanc natura la- 
tcntem vim anxie difputare, non eft hujus propofiti : futficiat per cffe&us fciviffe, quod 
perturbatio hzc criticum, aliquando fymptomaticum quid prz fe ferat , pro difpofi- 
tionenaturx aut materie morbifica. Sicut enim nox , ad Aphorifm. x11 1. lib. x r. 
crifin przcedens , gris molefta effefolet, quz vero fübfequitur,levis : ita oppreffio hzc 
aquis decrefcentibus definens , quo gravior fuerit , eo melius & levius difpofitum re- 
linquit corpus, fi modo requifita ad criíin adíint : (in minus, mors eo certius fubfcqui- 
tur. Obfervandum autem quod hz perturbationes no&tu fortiores , quam interdiu 
exiftant. Quafi hi motus, Lunz plerumque morum fequcerentur quz noctu magis 
quam interdiu vires fuas'exerit., i 4 E 
Crifium obfervationes frequentiffime occurrunt, modo morbi natura rite cognof- 
catur , principium ceteraque morbi temporanonnegligantur. Et torum hoc quidem 
infübjedtis ad Coeli Solique hujus temperiem. conflitutis , omniumque maxime inIn- 
digenis, comperies. Crifes fpe perfe&a: fiunt , & quidem tempore zítivo potiffi- 
mum, quia magis conftantia & zqualiaumc fünttempora.. Quapropter Hippocratis 
Aphorifmum lib.1 1 1. ver iffi quotidie experiri datur. Conftantibus temporibus, fi 
tcmpeftiva tempeftive fiant, morbi ftabiles & boni judicii accidunt: inconftantibus 
autem inftabiles & mali judicii. fxpe quidem per hemorrhagias , fzepiflime vero per 
fudores; quos calidos & magna copiae corporibus fluentes , maximc falutares com- 
peri, idque diebus imparibus, juxta Aphor. x x x v 1. lib. 1v. fin minus , ut ex defe- 
&u virium fit , & citius quam die feptimo , malum. Nec minus crebro per fluxus 
"ventris ctifes manifefte apparent. In quantum Symptomatici fluxus alvi , morta- 
les in his tetris excruciant , intantum natura critice aliquando per eandem fe exone- 
ee i rare 
, 
* 
La] 
La] 
c 
