24 CVDLIIPIFELMIPISONTS 
nobis Medicinam exerceant.Per manis vero trádita fibi przcepta medendi adeo mor- 
dicusrcetinent , ut vel mortem potius fübituri fint, quamin care opiniones fuas abji- 
ciant. Memini in caftris membra militum globulis fcolopetarum icta; & jamjam ab 
Europzis chirurgis tam Lufitanis quam Batavis amputanda, Bar baros recentibus gum- 
fni, fuccis & balíamis àferro & igneliberafle, & feliciter reftituifle. Oculatus iti- 
dem teftis fum , innofocomiis relicta ulcera & gangrznas, ab illisvelífolo fucco Ta- 
baci curata. Imo moribundos ex venenatorum fungorum aliorumque toxicorum efü 
folo potu infufirecentis radicis labor andiininftanti à letho vindicatos , me aliifque Ga- 
leninepotibus , haud parum pudore fuffufis, poft tot Alexipharmacorum & Theriaca- 
lium Ántidotalium irritos conatus. Ita ut poftea ejufmodi collegas Barbaros fubinde 
mihi adjungi paflus fim , non adeo quidem Noftratium valetudinem ad tactum arte- 
riarüm moderari, quam dictis modis confilii copiam przbere folitos. 
Febres& morbi pleriqueinhoc Americz tractu familiares , prognofi & curatione 
ab Europxorum fzpius ; ab Indorum Orientalium rarius differunt ; iifque partim ex 
veterum inftitutis partim ex more Regionis mederi contingit. Reludante autem 
morbi pertinacia ; Braüilianorum pater vel mater familias adit vicinos, ut, fi quis tali 
morbo vel dolore infeftatus fuerit, remedium ilico promat, debitzque charitatis of- 
ficiaviciffim praftet. Sicut olim in Grxcia moris fuiile legimus. 
Quotquot hanc artem profitentur , five Indigenz , fiveadvenz, five mixti generis 
Molate &: AMamoluca , religiofi fant admodum in prafcribenda zgrotantium dizta. Sz- 
pius & ftatis horis , ob citam virium proftrationem, cibant. Defe&um enim quam ex- 
ceffum zgris plusfemper in Indiis quam alibi nocuiffe, multis experimentis ratum ha- 
bent. In quo tamen medium cordatiores tenent. Erroresin tenui vid, przvalente 
indicatione virtutis, deteriores in defe&u ; prevalente morbo , deteriores in exccf- 
fu: in pariindicatione pares errores. Cum autem in febribus hifce multifque aliis mor- 
bis acutioribus (raro àfalfà pituita , crebro à bile ortis) liberior exhalatio fiat, & fpiri- 
tus nimium artenuati , facile ad delirium exacuantur ; victus paulo plenior & humi- - 
dior non abíque ratione conceditur , quod acrimoniam bilis retundat , exficcationi 
he&icz occurrat ; & fpiritui elabenti fucceflorem faciat copiofiorem. Huc accedit 
falutaris illeante enarratus lotionut.i baln frigidarum & tepida- 
J P4 
rumufüs. Adeo denique cos tranfpirationis libera cura follicitat, ut nihil que ca- 
veant , quam nequis convalefcentium vcl folis radiis , vel vento terreftri no&urno fe ex- 
ponat. Ita, ut ex noftris Belgis quofdam paulo rigidioris vitz impatientes ab ipfis pror- 
fus dereli&tos viderim. Quamobrem morbo licet profligato , exquifitiffimam vivendi 
rationem diutius inftituunt , ne languidis vifceribüs bilis repullulet, & febrilis miafma- 
tisincrementum fiat. 5 
Cordialia refrigerantia & putredini refiftentia , nuncin fyrupi , nunc in conditi for- 
mam redacta, hzc maxime probantur qua fiunt ex pomis CMwrucujá five Granadillis, 
(ex celebri illo lore paffionis natis) Limoniis , Arantiis corumque floribus 442ngábas , 
Vbapitánga , Ficubus filveftribus fragrantibus Jamacars dictis , pulpa Citrulli, Cucur- 
bitz majoris & pomorum) Zenipápa : tum é piris & prunis punicis quae Aracá & Guaja- 
P4 vulgo dicuntur. Radices porro fucculentz arboris /»/4 (quz dignitate & fapo- 
re Citrullis haud cedunt) recerites mirifice ardorem & fitim extinguunt :' acceden- 
te largior frigide potu, & deca: illa ptifana ex radice Mandibora fa&ta , quz vires 
imprimis reficit. 4 | : | : 
Si purgandi fit neceffitas ; abftinent à medicamento fortiori, imo ultra Tamarin- 
dos Mechoacannzque recentis condituram, vel fimilia laxativa , vix afcendunt in 
morbis acutioribus. Qua in re folertiores difpenfant, quafi memores Aphorifin. 
XX111.lib.1. pro quo magnum eft quod füppeditat Barbarorum praxis. Caterum 
conftitutio & temperamentum Regionis , vi&tufque ratio fimplicior &alia plura fa- 
cile dirimunt litem, ütrum majus debeat haberi remedium, Venarfectio an Purga- 
tio: adde quod tum critic Hamorrhagiz , tum praxis quotidiana, circa morborum 
rationem & curationem , Phlebotomiz przrogativam fatis demonftrent: Catharfis 
vero, tarde potius, benigne & raro fiat; tantumque in Meridionalibus terris pott- 
ponenda, quantum in fcptentrionalibus przponi folet, five confervandz valetudi- - 
ae euet 
, ni, feu morbo tollendoidfit. Ad illud Plat Morbosnon magna 
D pericula T Tm Le Inr. * a E l:. E :L od e 
men 
