HIST. NATVRAL. & MEDIC. Lrs. IV. 1:1 
modicoque fubftru&to igne , paulo feculentior & copiofior fpuma aufertur , vocatur- 
que Cag4[/4 , qu folis pecoribus efcam potumque füppeditat. 
Sublata Caga[Ja , liquor feu Caldo in proximum ahenum , Caldera de mellar lLufitanis ; 
effunditur: inquo coquitur, & przgrandi cochleari, crebris foraminibus pertufo, à for- 
dibus liberatur. . Vt exquifitius immunditics fecernatur , forte quoddam lixivium af- 
funditur. Hinc per linteum percolatur, ac tandem füccus eo pa&o noviffimum ex- 
crementum , fi quod habet, deponit. Hz fzxces mancipiis victum fufliciunt, qui iis 
contenti tam improbos atque indefeffos labores exhauriunt : quippe toto femeftri xfti- 
vo noctes atque dies perpetuo molendina agitantur. Vinum quoque exinde, vulgo 
Garapa di&um, conficiunt ; intermifcendo aquam: quodaviditlime expetunt incolz, 
coque, fi vctus fit redditum, fc inebriant. Vinum itaque Saccharcum, Vinum aduftum, 
Acetum, Mel co&um,ipfumque Saccharum,ex primo hoc liquore concinnari poflunt. 
Porro minores qui fubfequuntur Cacabi , Tacbas appellant, aliifunt ad concutien- 
dum, alii ad coquendum parati. In quibus fuccus jam di&us tantifper conden(atur, do- 
nec Serapii & mox Sacchari confiftentiam acquirat. Ad hzc vehementi & arduola- 
bore, primum in majoribus, tum in minoribus ahenis, inter coquendum, capaciflimis 
cochlearibus agitatur , quatiturque, & ad altitudinem viginti plus minus pedum at- 
tollitur , unde rurfus in vafa prolabatur. 
In Cacabis minoribus ob ignem intenfiffimum vehementioris ebullitionis haben- 
-da eft ratio , ftatutifque temporibus olei modicum guttatim infüllatur , ne ignis vehe- 
mentia Saccharum aliquid detrimenti capiat. Obfíervatu dignum , fi oleum majo- 
ribus inderetur ahenis , in quibus liquor , primo Cz/de di&us, purificatur, Saccha- 
ro conficiendo plane foret ineptus. Viciflim , fi minoribus lixivium, ficut majoribus , 
infundatur , zque impoflfibile , Saccharum conficere. Si denique momentum fücci 
Limonii , vel acidi quid injiciatur , Sacchari confiftentiam numquam acquire, fed in 
totum perditur. 
Formz porro fidiles innumera ,. quando fuccum fluidum acceperunt, ordinc affz- 
ribus perforatis , inampliffimis dibus (Ca/zdopsrgar vulgo) imponuntur; mox füper- 
impofito luto humefacto , dicta vafa , à melle, quod fübfufc ea colore Saccharum 
tingebat, repurgantur. E formis excuffum , candidum à nigricante , 222/rev4do di- 
&o ,feparatur , & infrufta redactum Soli fereno exponitur , probeque cxficcatur , do- 
nec cibis recondatur. Hac omnia incredibilis funt laboris & ingentium fümtuum ; 
preterquam quod operariorum multitudo , jumentorum infuper & mancipiorum af- 
. luéntia, multum ex emolumentis deroget. 
Medica Sacchariauxilia , quoniam maxi partem Europxis cognita, paucis tan- 
tum funtperftringenda. Cannx viridis fuccus frigidus cft, multoque, fi deftilletur per 
alembicum , durabilior & efficacior. Multis oculorum malis, tum hepatis , renumque 
ardoribus medetur. $ed cummedulla hxc Cannarum tot mutationes fuübeat ante- 
quam repurgata ingrana reducatur , primam naturam ex parte deponit imo alienam 
-ónduit,fübinde palato magis gratam, quam valetudini proficuam , fi nimia calcis & for- 
tis lixivii efficacia exacuetur ad delicias noftras. Q uamob illud quod fanitatis gra 
tia Pharmaciz infertur, praítatut modice tantum repurgetur: quippe quod ingeni- 
tas refervet vires , intenfiufque ferapia, electuaria & fimilia dulcificet. Imo rubrum 
Saccharum , alias inferius habitum, (ficut & illud quod ex Infula S. 'Thomz affertur, 
- omnis lixivii expers) minime contemnendum , przcipue in clyfteribus. Saccharum 
- itaque primo gradu licet calidum & humidum, tamen quo antiquius & defzcatius , 
co calidius eft, faciliufque in bilem convertitur , atque intenfius digerit & folvit. Rc- 
cens vero nonfolum pectori& ftomacho, fed & veficz: renibufque prodeft. In omni 
lenique xgrorum condimento, veteri Saccharo longe debet anteferri. 
: deniq g 
[4 
A 
C AP Y La dh 
lira , féve Mel filveflre.. 
E Nter prima quidem ,'etiam antequam Canna Saccharifera hic coleretur , mel Sil- 
] odis lira vocant , Brafilianorum folertia ex vaftiffimis filvis & faltibus 
fibi comparavit, quod in ufü atque deliciis  Europzis eque ac gentilibus , tam fa- 
| K z nis 
A 
oae 
