HIST. NATYRAL & MÉDIC. Lis IV.  io7 
vaftiffimis totius mundi partibus füppceditat, ut fuo loco probavi. Secunda , Pal- 
ma illa nuces Cocos producens, unde non folum varia medicamenta concinnantur, 
fed potus, ne dicam vidus & amicus, aliaque ex variis arboris partibus neceffa- 
riafuppeditantur. Tertia eft hxc Petíme, qua quantum alimentofa qualitate dua- 
bus przcedentibus cedit , tantum medicamentofis viribus eas facile füperat , cu- 
jus varias & difcrepantes operationes haud adeo facile eft recenfere , quapropter 
compendium earum quz à me ufü crebto confirmatz funt in medium proferam. 
Petámefive "abaci alii duas , alii plures dederunt fpecies , ego maris id eft ma- 
joris tantum Iconem & defcriptionem exhibeo , qux aliquando ultra fruticis alti- 
tudinem exfurgit, fi exculto & glebofofolo committatur. Ex radicibus multis , &- 
lamentofis , amaris , caulis unicus , craffus exfurgit ; unde tami ornate expanfi ena- 
fcuntur in foliis magnis amplis denfis , quz Solani atque Oxylapathi foliis non dif- 
fimilia funt, & fine ullo pediculo didum caulem & ramulos ample&untur : omni 
annitempore plantatur , & à frigore imprimis arceri debet, atque tunc folum quo- 
que Europzum non afpernatur , licet in ufus medicos minus efficax fit. Semel 
tantum flores fert in fummitatibus ramorum candidos , purpurafcentes , campa- 
nulz figura , quibus decidentibus füccedunt veluti capitula papaveris femen ni- 
grum parvum continentia. Nunc videamus quem ufum quaque pars plantz fup- 
peditat. 
Recentia folia eorumque fuccus & balfamum ulceribus cancrofis non folum 
frenum imponit ; fed venenatis quoque morfibus medetur. Aqua vel alius conve- 
niens liquor in quo maceratum eft Tabacum pediculos énecat, & multa capitis cu- 
tanea mala mundificat. Cineres foliorum exficcatorum, vermes enecant ; Mafti- 
cata laffitudinem & famem edant in defertis peregrinantibus , ut mihi & itineris fo- 
ciis meis contigit. Ventriculum & cor aromatica viroborant. An vero fumus per 
tubum attra&us vel pulvis mafticatus loco fternutatorii cerebrum expurget ? an 
quibufdam quoque fomnum; aliis vero ebrietatem conciliet? illi facile norunt qui 
utrumque perpetuo circumferunt. Syrupus denique Tabaci (cujus in morbis En- 
demiis praparatio tradita eft) Afthmati & Hydropi multum prodeft , imprimis 
fi caufa frigida & viícida in iis przdominentur , quod validiflime incidat & ab- 
ftergat. 
Sed quia animadverti Indis eorumque imitatoribus idem fxpe evenire , quod 
circulatoribus Europzis ut vel füperftitiofa credulitas vel ipfa auri fames intercur- 
rat , cautiones abhibendz funt, ne quis herbam hanc , tanquam Panaceam celebret, 
camque in omni cafu proftituat. Cum enim folium ejufque fuccus , five infufum, 
five fyrupus aflumptus vchementer turbent corpus , vomitum vel alvum provocan- 
tes, iis non propinari debere fuafor fui, qui vel biliofo vel delicatiori fuerunt tem- 
peramento. quamobrem crebrz indicationes in corporibus fub colo fervidiori 
habitantibus exfutgunt ,.ut potius Peti ufui circa externa quam circa interna mala 
diu infiftamus. 
QUA Pru X Lv. 
Mirabilis SPeritana , & quambi, Jpecies Caryopbyllate. 
lore & odore quoque variat. Nativa eft huic Americz Continenti, & in gle- 
bofis faxofifque terris fponte luxurians: In Peruvia tamen qua ad nomen & 
culturam magis celebris, unde in Europzorum hortos tranílata, ob florum nobili- 
tatem ab ipfisrei botanica ignaris excolitur: à me autem ob radicis qualitates mc- 
dicas hic exhibita. Peruviani eam Hacbal-Ipdi , Latini Mirabilem Peruanam dixe- 
runt. Caule firmo , fucculento , fubflavo , geniculato in fruticis altitudinem exfurgit, 
cx quo ramuli nodofi proveniunt, circa quos nodos folia bina adverfis pediculis na- 
ícuntur , foliis Siliquaftri vcl Solani fimilia. Flores € fummitatibus ramulorum quin- 
quangulares, longi, concavi, convolvuli floribus es exfurgunt; tanta colorufn 
clegantia & diverfitate certantes , ut vel purpurei,vel nivci , vel flavi, Hpalipissa- 
| | D RE ... ribus 
: N Obilis hzc planta, nominibus non folum pro Regionum diverfitate, fed co- 
