HIST. NATVRAL &€ MEDIC. Lr». V. 27j 
poteft, dedita. Illud mirum, reperiri ctiam inter Chriftianos, quos infana hacc & ri- 
dicula credulitas involvat. Pudet profecto , quam indigne homines cxterum corda- 
tos, mancipiorum & pecorum fuorum externos & internos affe&tus, nefcio quibus prz- 
ftigiis à fc curatos gloriari, meamque incredulitatem haud parum accufantes , audive- 
rim. Quum tamenqua primum technis impoftorum, vencficiis ac magicis incanta- 
mentis obvelata erant , longo poft tempore ingenii aciem intendentibus , dete&a fto- 
lidam opinionem exemerunt. Nemo equidem tam excors , quin fateatur, plurimos 
prater expe&ationem Medici, citra artem , abfque manifefta caufa fanitati reftitui vcl 
beneficio naturz folo, accedente imaginationis vi; quinimo vecordia potius effet , 
ifeftis qualitatibus afcribere & occultas illas proprietates tollere. Sed hzc 
nihil ad praftigia aut patrocinium impoftorum refpiciunt.. Verba & chara&eres funt 
Medicinz damonum , fyrupi & apozemata hominum , inquit Paracelfus. Ex Agyrtis 
& circumforaneis qui plufculum fapiunt , norunt quo tempore & quibus morbis fua. 
amuleta inftituant. Si fucceffures careat; egerincufatur. In minimo cnim qui peccat, 
omnium fitreus.. In myflteriis magicis , qui cadit fyllaba , cadit caufa. Plebecula maxi- 
me dedita ejufmodi nugis, plus fidei & fpei iis concipit , gaudens falli fpecie re&i. O- 
rationes cum certis czremoniis dicendas füfcipit , & jam vix demurmuratis verbis vi 
fortiffimz imaginationis, aliquam convalefcentiam fentire fe clamitat. Quod ipfum 
quoque Galenus his verbis teftatur ; plures fanat, cui plures fidunt. Vnde merito credu- 
los Agrippa adíacra magize czremonialis admittit. Sed longius prove&us , dum me 
tantx credulitatis piget tzdetque:revoco me, & ad venenatorum enarrationem rc- 
deo. Quorum occulte qualitati abditz , quoque medicamentorum proprietate (quz 
per experientiam fuerit revelata) füccurrendum. 
Inter venenata Brafiliz animantia , Serpentes primum locum occupant , é quorum 
numero circirer viginti hactenus innotuerunt , ut funt  Boiguacá , fave Inbóya, Arabó, Boio- 
bi , Boicaíba , Guon , gacabóia , Beiginínga , Boitiapó, Boigupecánga, Boipéba , (urucucá, Caninána, 
qur ucutinga , Guinpiiaguara , Ibyara , Iacapecaáia , Ibibobócá , lararáca , Manima , Tareibóya , e 
Amorepinima, (ucuriiá ,Ibiraeoá , quorum pofteriores quatuor funt Angues aquatici. Hos 
omnes ferpentes generali nomine Baja vcl 7Mboia appellant, quibus ex fuo arbitrio , & 
pro Serpentum diverfitate , cognomen & agnomen imponunt. In quo quum fibi non 
conftent,fed nimium varient, fit utadvenz zque ac ipfi indigena fluduent. Proinde bc- 
nevolus le&or facile veniam concedet, fiin his exoticis rite diftingi dis, non omnibus 
fatisfiat. difficillimum enim eft ex xquo vcl affirmare veritatem, vel falfimonium rcfel- 
lere,quia perpetuus errorum parens eft vocabuli aut rei alicujus vicinitas & fimilitudo. 
Frequentiores, ades & filvas perreptantes, in hoc habitato Parnambuci tra&u attingo; 
rcliquorum minus cognitorum naturam cogor przterire. Horum Serpentum Ame- 
ricanorum aliqui Europais minus funt noxii utcunque tamen majores & vegcetiores iis 
exiftunt ; quafi harum regionum calor externus nativumin hifce frividis animantibus 
intendat. Tantumque abeft ut his vel aliis venenatis tarditas poffit attribui à Cardano, 
ut noverim Ángues tantz cceleritatis,ut fagitta fimiles viderentur. Prater Galeni alio- 
rumqueteftimonia , multa funt argumenta abipía experientia defumta, qua cvincunt, 
temperiem nactam efc frigidam , omnem Lacertorum & Serpentum cohortem, con- 
tra Àvicennz opinionem: licet quorundam venenum ardorem fummum inferat. Nam 
non folum conta&us ipfe frigidus vcl maxima atate, hocarguit, fed corum plerique ad 
menfes aliquot vivi abfque cibo refervati,hoc confirmant; cum tamen fi quid efculen- 
ti illis praebetur, comederent. Idem teftatur Scaliger commentariis in Hiftoriis Áni- 
malium, 1. 11. &c. Czterum qui plura volet de Serpentibus , confulat JEliani & im- 
primis Gefneri Hiftoriam Animalium. In illis enim quidquid Veteres & Neoterici 
de eorum natura fcripferunt , congeftum reperiet. 
Serpentum venenum in capite potiffimum latere, facile liquet, quod Incolis ophio- 
phagis bene fiat cx cfü eorum , capite amputato : contrarium vcro illis contingere, ca- 
pitis quorundam vifcerumve minima parte deguftata. Capita enim inter externa rc- 
media adverfus ferpentum morfus refervarifolent , ut mox demonftrabitur. quafi nul- 
Jum adeo atrox venenum à Deo creatum, quin liberalem in medicina opem fuppedi- 
tet, ipfaque reptilia majeftatem Creatoris humilitate fua perpetuo exaggerent. Porro 
hocqualecunque venenum , nunc circa dentes infaliva, nunc inipfis dentibus latitere, 
vel exinde patere putem ; quod dentes mortuorum ferpentum, hominum & canum 
carncs inflamment. Degun 
omnia 
