36 '"WGiPpORGIL MARCGRAVII 
fit ejusinàturz , ut exfüdet aut protrudat hunc humorem , qui à Sole ficcatus conver- 
caturingranula falis :five autem ab hac, five ab illa caufa, aut etiam alia hoc procedat, 
- hieffectus folumobfervantur in hac valle , & fupra hanc herbam, quam Indigenz ma- 
ximi faciunt , quia fal ifte eft boni faporis & delicatus. Ncício an ad hoc alludat Ioan- 
nes de Laet indefcriptione Novi Orbis, inqua agens de Regno Chili & infignibus il- 
lius qualitatibus poftquam illud czteris America regionibus praulitlet, adjungit,in 
aliquibus vallibus hujus Regni certis anni tempeftatibus cadere rorem ita fpiffum , ut 
congelatus ad modum facchari, & fervatus,pene eumdem ufum przltet quem Manna. 
Idem referc Antonius de Herrera Chronographus, &c. Etfane hzcillius fide rctuli 
in defcriptione mea; (ed quodhic ab Autore affertur , planc aliud eft. 
Eodem lib. cap. xvi. IÍntota ora maritima hujus rcgni crefcit quadam herba inftar 
Cichorii; quam appellant Luce, qux naícitur e rupibus, utializ planta é terra, & verno 
tempore colligitur,cum maxime adolevit, & cum Soli fuerit expofita ut ficcetur, fiunt 
- 
cx illa panes grandes qui pro deliciis habentur.in illis regionibus , & przcipuein Pe- , 
ruvia, Cuio & Tucumana, quia fervit ad condimenta ciborum. Nafcitur hzc herba 
in famrnitate rupium , qux aliquando extanté mari , aliquando fluctibus operiuntur ; 
quibus radices innituntur , € quibus profilit caulis , brachii humani craffitudine, quem 
vocant J/Itea; hic przciditur & paulifper igni admotus decorticatur inftar thyrfi la&tu- 
cz aut cinarz , licet habeat longe alium faporem. Ex hoc trunco nafcuntur aliquot 
herbz aut folliculi, plufquam tres pedes longi , aut quatuor, fex etiamaut octo digi- 
* tos, appellant Cecbayzgo , & fant duarum fpecierum, & liccetíint ejufdem figurz & co- 
loris ; tamen Indigenz magnam agnofcunt inter illas differentiam , nam bonas colli- 
euntin ufam Q uadragefimz : & inutiles reli tinmari, quod illas abfolvità ru- 
pibus, & expellit in littus. PIT 
Eodem libro cap. xx1 1. Faciunt & potum é fru&u , quem Indigenz vocant Hsiga- 
ne & Hifpani 7olle , qui habet (à & colorem Piperis ; & arbor quz illos fert, eft 
fatis grandis, fed magis onufta frondibus , & potus ille valde eft gratus. Reperiuntur 
liic quoque ( Herrera decad. 1x. lib. s.) fructus arboris filveftris , qua nafcitur à gra- 
du trigefimo feptimo & deinceps ; quos Indigenz vocant /zghbi, & Caftellani 245rtil- 
la, quifru&us funt rubri & inftar exigua uva ,faporis admodum grati, & grana illius 
funt inftar Ficus, nec fentíuntur intcr manducandum: qualitate funt calida & ficca: ex 
his fit vinum longe optimum , clarum , fubtile; calidum, & palato gratum , ventriculo 
amicum , quodque vapores capitis abfumit, & roborat ventriculum , promovetque 
appetitum : deniquetantum aquz tolerat;quantum vinum : coloris eftaurei, & durare - 
poteft octo menfibus , forte & pluribus: Acetum illius fuperat acetum vini noftratis ; 
faporc & colore. "yr 
In toto diftrictu hujus regionis non reperiuntur Viperz, Serpentes aut alia animan- 
tia venenofa , ita ut cuivisliccatrecumbere füb arboribus , & inter herbas fe volutare; 
finc ullo difcrimineaut metu. Haud magis hic inveniuntur Cimices, quinimo, fi forte 
& regionibus tranímontanis , ubi frequentes funt, add tur, ftatim emoriuntur , ubi. 
fenferint aerem hunc Chileníem. 
Eodemlib. cap.xx1. Inter quadrupedesanimantes ,. domeftici & quafi proprii funt 
hujus regionis , certi Cuniculi , quos ipfi vocant Regu , & menfis pro delitiis inferunt. 
Venantur illos infundendo aquam in ipforum cavernas , qua cogunt illos progredi Pita 
utà canibus capiantur. jt an 
Reperitur &alia fpecies Cuniculorum , qui familiares funt, & variorum colorum , 
valdeque communes: fecus quamilli,quos vocant Arde,dubito enim an alibi reperian- 
tur quam in Gu«fco, vallium Chilenfium prima: hi funt cinerci coloris, & pelles illorum 
maximi faciunt Indigenz,ob fübtilitatem & lzvorem pilorum ad tactum, & poftquam 
: cgiílet de Ovibus illisut vulgo vocant, eruvianis;fi 11 " illiefaric fimiles Caprez, 
tam figura corporis quam velocitate,verum differunt colore, qui in his eft roffusinftar 
Rubini ; & numquam cicurantur.. Non eft equus ita velox qui adultos affequi poffit: 
juniorum caro admodum cft delicata, & manducatur recens ; adultiorum autem falita 
& ficcata , facile reliquas fuperat carnes. Hzc animalia generant lapides Bezoares in 
finu quodam ventriculi , qui maximi ftimantur contra venena & febres malignas; ad 
; & refocillandum cor , aliofque effe&us: materia e qua generantur, funt 
herbz infignis virtutis , quibus vefcuntur natuza inftin&u ad fanitatem tuendam, aut 
| | : FO morbos 
.o4 
