166 | GYLVELMI PISONIS 
;» nulla in Infula, nullo in Continentis angulo, latere, meditullio reperiri. INam Otho. 
; mannus ipfe , cui lac affluit gallinaceum ; fuam Theriacam vero Cugamomo perfici 
» curavit. Diofcorides optimo nigrum ftatuit colorem , vinofum , fubcincritium , Mof- 
»» filiti: Caffiz fimillimum. Acutum vult, mordacem, levi füperficie, non fine aliqua 
»» falfedine, lenta fragilitate, non fine pulvere. Quz omnia nifiin iftis fiftulaccis corti- 
»» Cibus invenias, non invenias in marifalem. Cum igitur à locis, in duas fpecies Can- 
», nellam partiantur, Ceylanitam & Mutiream:priorem puto effe.Caffiam; craflior énim 
»» eft: hoc quod é virgultis eximitur exilioribus Cinamomum. Quz omniaad incüidem 
ceníurz noftre revocare non putamus efle noftrum. Terrent enim me veftigia tot eru, 
itorum neotcricorum, qui monumenta veterum triveruntcirca Cinamomiinveftiga- 
tionem & interpretationem, etiam nunc fatis flu&uantem. Si tamen calculum meum - 
addere liceat , non video quomodo decantatus ille furculus Cinamomi nomine infi- 
gnitus (five is, cum,vel fine cortice; olim fuerit cognitus) ratione odoris fui caryophyl- 
lati idem cenferi poffit cum Caffia vel Cannella noftra. Imo operam ludere viden- 
tur Viri alias fummi, Cardanus, Scaliger , Garcias, & alii, fi confultis naribus & lingua 
de pertinacia fua nihil remifcrint. Quamobrem ego declinans mxandros , ea tantum 
profequuturus fum, quz de natura Caffix & Cannella hodiernz mihi conítant, eaque 
pofteritati trado, ut le&or deinde fuo utatur judicio circa ea, quz alibilegit. Andreas 
Mathiolus varias hac dere Autorum opini recenfens,omnibus in utramque partem 
ventilatis , tandem & ipfis & fibi ipfe diffidens, de Caffia & Cinamomo erumpit in hzc 
verba , candoris certe plena : Hec autem dicere volui , non quod bac in ve certi aliquid exple- 
ratiqueibabeam, cum tantum conjetduris agam s féd ut aliis ulterius explorandi latius pateat iter. - 
Qu uz dubitatio quoniam de plerifque etiam hodie eft eorum , qux ex Indiis ad nos de- 
vehuntutr , certe optandum eflet , uti intotmillibus Batavorum , Anglorum, Lufita- 
norum, quifc eo conferunt, invenirentur plures, qui privatis lucri (cui nunc uni, velut 
vultures, cadaveri inhiànt) ftudiis adjungerent publicu nmodum;& cum amore 
fui, amorem fociarent proximi. Quod fi fieret, fpes effet, brevi nos ex tot titubanti- 
bus Plinii aliorumque Autorum ( quibus familiare fuit vocum xquivocationc falli ) 
relationibus elu&taturos, & habitu tiorem»pleni jue notitiam remediorum. 
Q uod uti magno fieret Medicinz augmento, fic & reipublice emolumento : unde & 
ipfi immortale fibi pararent nomen. At quoniam cjufmodi raro voté audiuntur , imo 
ne integro quidem feculo contingat, doGtum & fagacem herbarum & animalium fcru- 
tatorem utramque peragrare Indiam , vifus fum re&e fa&urus, fiipfe manum admove- 
rem ftivz, aliifque irem prafenti conatu inftimulatum ad perficiendum opus , quod in- 
choo fubnixus fide & fübfidio erectioris animi aliquot & viridis ingenii Virorum, qui 
przfe&uram in iis Indiz Orientalis regionibus gefferunt , ubi, quz de hóc cztcrif- 
que Aromatibus fum di&urus, cognofcere oculis auribuíque potuerunt. : 
. Cannclla igitur, ut & Caflia, funt cortices ejufdem faciei & generis arboris incultz, 
Infulis £ey/oz & Floris indigenz. Quamvis enim AMa/abar & alix fortaffis utriufque In- 
i peciem qu. corticis Canpellz affimilem , & ignobiliorem profe- 
rant ;vcra tamen aliam non agnofcit patriam , preter , quam dixi, utramque Infulam : 
quidquid etiam alii nobis perfuadere conentur; indui ad hoc faporis quadam affini- 
tate cum Cannella genuina. Memini in ca Americz parte , ubi partem ztatis contrivi 
nonnullos ibi cenfuiffe & obtrufiffe unum atque alterum genus corticis , qui guftatu 
olfa&duque aemulari quidem videretur Cannellam: fed diligentius examinatus atque 
vel igne vel contufione expl juamplurimum verz cederet bonitate &dignitate 
Fateri interim me ,quod rcs eft, oportet : Peruana illa, de qua Francifc. Gomara, 
: Auguftus Carate, Petrus cieca, Nic. Monardus aliique Peruani fcriptores referunt; 
admodum & quam proxime acceditad Ceylonnicz virtutes;nifi quod primaria illi dos 
infru&u folo, nonin vero arboris cortice confiftat; Sicut ex fequenti eorum relatu pa- 
tet. Provinciz enim de /os -Quixos proxima regio cft ad Peruviz Orientem , quam Ca- 
nelam Hifpani vocant ab arborum copia, (atque adco integris illarum filvis, quz in 
multarum leucarum fpatia patefcunt) quas ob fimilitudinem quandam cum notiffi- 
mo Aromate vocant Cazelas. Sed quamvis multz hujus generis filveftrzs exiftant, di- 
ligenter tamen & magna cura cas in fuis pradiis col lar liores;quas poftca 
in vicinas regiones deferunt;alias merces,ad vitamh inam ffarias,hoc Aromate 
rcdemturi, Omnes perpetua coma funt przditz, foliis Laurinis , frué&tu racematim- 
LS IOUIlI CS 
1x 9 
1Ynf nt 
TAIN 
w v usd 
- " 
