14 GVYVLIELMIJI;PISONIS 
C X PWw1. 1x 
De eA romalum enarratorum abufu Epiloous. 
in medicina, tum in culina, maxime ufüalium. Sunt enim, prater ifta, multo 
plura , quibus vis, eaque non contemnenda, ineft Á romatica , nullum tamen, 
cui fit tam acris , aut nobilis, aut durabilis. Quid Pipere acrius? quid Cannella no- 
bilius? quid Caryophyllo, aut Nuce Mufcata, ejufve praefertim Maci , durabilius ? 
Non repetam fingulorum dotes, utpote decantatiffimas, libris omnibus & com- 
mendatas laudibus , quas , non ratio di&afle; fed admiratio videtur effudiffe potius : 
proinde unum atque alterum reftat,de quo tacendum non duxi, nec ita tamen loquen- 
dum, ut hoc me agere aliter quam in tranfitu voluiffe oftendam. Nam fi ex profeffo de 
abufü Aromatum velim differere , fateor me dicendi carceres videre , non metam. 
Principio effe in confeflo arbitror , & audias fepe eam apud nos querelam, majo- 
rcs noftros, & firmiore ufos fanitate , & vitam vixiffe longiorem. Nempe ita revera cft: 
AEtas parentum debilior avis, tulit nos infirmiores, mox datura progeniem morbo- - 
fiorem. Cujus effe caufas in rebus quxrendas, quas Medici non-naturales vocant, uti 
dubium effe non poteft : ita inter cas vel przcipua eft vi&us mutata ratio. Quz, ut 
intelleximus , & partim ipfi vidimus 2 majoribus erat parca, fimplex , dura ; nobis vc- 
ro, prodiga, dubia, mollis. Imo Apiciorum coenas olim magis fuiffe molles quam 
fint hodiernz , multis de caufis dubitari poffet. In cibis ipfis quam ftulta , & ad cffcc- 
minandum etiam optime natorum corpora potens! Quid nonindies machinantur cu- 
25. ^* pw : P 
pedinarii adverfus mort do coru m palatum? quid nonirritamen- 
vitz illecebras hodiernas 
torum , ut fatuam rurfus linguam fapere cogant ? fed inter vitz i ! 
Aromata quoque in patrias menfas invecta funt.India nobis cum coepit fuas merces da- 
rc, ut omnia divitiis implevit,fic multorum fanitatem corrupit. Q uod negratis dixiffe 
videar , confideremus , utrum Áromata adco humanz naturx conducant? quz acci- 
piuntur fcilicet , non € medicina ad neceffitatem fed € culina ad prodigalitatem. Ita 
loquor : quia nullus dubito, quin zque nosatq j ftri carere rebus iftis exter- 
nis queamus : przfertim cum fatis condimentorum dederit natura noftri vicinique foli, 
quz licet nonadmodum numerofa, abunde tamen füfficere poffunt. "Res dicit , quod 
Galenus, omne Aroma calidum effe, x r. defac. Alim. xv: & fubtilium partium, v1. de 
fimpl. fac. 11. At qux cjufcemodi funt , facile fübeunt in corpus fpiritumque incen- 
dunt, & confumunt. Vnde eft, quod Galenus, & bono quidem confilio, v11. de comp. 
fec. loc. 11. Arteriacis dictis confedtionibus jubeataddi Aromata craffa ac integris par» 
tibus. nempene, quibus illz compefcendis componuntur , concitandis fluxionibus e- 
vadantaptiores. Hippocrates maximus Medicorum nufpiam in cibum legitur admififfe 
Aromata. Víus eftnunc hoc nunc illo cum inaliis quibufdam morbis, tüm maxime in 
muliebribus ; & plerumque in füffitibus , in fomentis , inexternis ;in potionibus vero; 
& raro admodum, & parce. Sed & in iftis quam circumfpe&te. Aph. v.28. cum ad mu- 
liebria educenda valere dixiffet fuffitum A tum: protinus addit, Sepiss vero , e ad 
alia utilis e[fet , mifi capitis eravedines induceret. Addit Galenus : Quod omnia feve « Mromata 
satura apta funt facere capitis dolorem, e experientia offendit atio docet. Sed Hi ppocratem 
iterum audiamus, hzc nobis mala Aphor. v. 16. recenfentem: Calidum bec dat vocumenta 
jis , qui fepe utuntur s carnium effeminationem , nervorum impotentiam , sentis torporem »fan- 
inris fluxxiones , animi defectiones ; hac quibus mors. "Tota autem talis concatenata fympto- 
matum fequcla fe debet fpirituum languoti ;' conco&ionum cruditati; pituitz  & feri 
indies increfcentium multitudini, vifcerum atoniz , & corruptelz: una vero omnium 
caufa eft calidi calefactio , & attenuatio nimia, & nimis crebra. Exemplorumad fidem 
Aphorifmi abunde poteft adferri , attende modo ad eos , qui fe negant vivctc poffe, 
nedum prae(le rcbus fais, nifi aut venas mane medicato implevetint vino , aut cjus 
igne ( quem fpiritum vocant) multis fzpe Aromati ienito,fi ignem, hefternat coe- 
nz cruditatibus obrutum , velut é cineribus excitaverint, quafi nocere multum ne- 
queat, cujus parum, prodefle, femel fibi paffifint perfuaderi. Cum itaque jam intelle- 
ximus cx Galeno, & rcs fit apud omnes confeffa , Aromata, & calida cile, & fübtilium 
H A&tenus exfequutus fum, quz ad hiftoriam pertinent quatuor Aromatum, cum 
