MAN TISSA:. AR OM A/t.1€ A 182 
jum, aequirit, vocaturqueapud Indipenas Sacar-Mamby. Qui quo levior, albicantior 
& glabrior, co pracftantior ;quo magisinaqualis atque cinerei: coloris evadit; eo vi- 
lior habetur. 
Rarior quidem ufus exiftit tam boni medicamenti in Indiarum maritimis habitatis; 
ubi Arundines hz luxuriant, idque duplicem ob caufam: primo, quodlicet omncs li- 
quore füavi in principio Ícateant ; fuccus tamen ille lapidefcens ad internodia, nec in 
omniarundinc , necin omni terra apparet ; fed pro folis vi &7foli genio felicius vel infe- 
licius producitur , ficut inoris Za/abar & Cormandel ficri conftat. Secundo, quia Ara- 
bes Medici & Brachmanes vehementereappetant hoc medicaminis genus, & care 
emant à Regulis füb quorum ditione crefcunt arundines hz facarferz; Przxter Gar- 
ciam ab Horto, & Hugonem Linfchotanum plurimi optimates nuper inde reduces, in- 
ecgraeque fidei viriteftati funt;quod;licet pretium cjus ex anni fertilitate variet: tamen 
utcunque in Arabia pari argenti pondere divendi, idque potiffimum quia Medicorum 
tum Indorum , tum Arabum; Maurorum , Perfarum , Turcarum unanimi teftimonio 
& experientia conftat , externis & internis convenire ardoribus & inflammationibus 
ut & dyfenteriis biliofis, fitrochifcorum vel potus forma exhibeantur. Indi ipfi contra 
Strangurias, Gonorrhceas &.Hamorrhagias utuntur,magnumque putant caritatis of- 
ficium noftratibus przftare,fi in fimili renum & genitalium incendiis hoc Sacar-2ambs 
five Tabaxir , aqua diffolutum , largiter füppeditent.. Plura Arabes & Perfz huic 7z- 
baxir attribuerunt , quibus fuperfcdeo, ne videar iis inhzrere quz longe petita ; & no- 
bis incerta funt: adeoque fimul huic capiti finem imponcrem : fed cum de nomine, & 
natura veterum acrecentiorum Sacar &. Tabaxir , non folum füb medicorum filiis, fed 
 & füb praftantiffimis totius Europa eruditis lis una atque altera hzreat, non abfonum 
fore putavi , fi rationibus , & probatz fidei virorum experientia, difcrepantes opinio- 
nes, qua poffibile conciliavero. Tabaxir itaque, € lingua Perfica defümtum, nihil aliud 
denotat, quam lac lapidefcens : cum tamen placuit & quibufdam fuperftitiofis Arabi- 
bus& Í , 1 m quam £1ne6renm evi uin l b E71 venti intet e con- 
fricatarum , & ignem exinde concipientium: adde, quod teftimoniis plurium, qui rem 
vero defcribunt,conftet trochifcos ex cineribus ejufmodi confe&os, pro fuppofititio 
ex 
Tabaxir agnoíci. Hunc interim errorem propagarunt Arabum interpretes Latini, 7a- 
baxir Spodium vertentes , utpotealiquam in eo qua ad guftum & vifum fimilitudinem 
cum ebore, cornu cerviufto; animadvertentes : qui quam craffeimpegerint , dilucide 
fane à Garcia, € Clufio aliifque probatum eft. Proinde ut nos tales prxternavigemus 
fcopulos, & certum quid ftatuamus , confultius erit cum erudito Garciain pofterum 
Spodio five Tutia uti in medicamentis externis à Grzcis defcriptis: noftrum autem hoc 
Sacar- Mambu five Tabaxir, in Arabum fitionibus intus pl que affumere. 
Alter reftat diffolvendus nodus circa nomen , qualitatem & ufum hujus concreti 
fucci, quod ipfi Indi Sazar lingua vernacula indigitant, idque non refpe&u alicujus 
dulcedinis , fed quod à multis feculis apud Indigenas humor hic in nodis antiquarum 
cannarum concretus nomen Scar obtinuit: poftea autem cum liquor ycl mel cannzx 
Sacchariferz hodiernz vi expreffus, & igne co&us, in fubftantiam duram, ficcam,& al- 
bam migravcrit , videtur adimitationem externz figurz, & nominis $zczr, nunc no- 
1aen Sacchari impofitum effe. Nam apud veteres Graecos, & Romanos autores,appa- 
ret, nomine Saccharinihil aliud eos voluiffe exprimere , quam id quod ex Plinii verbis 
1. xr1. c. vt11. colligere eft, Saccbarum c Arabia fert , fed laudatius India. Efl autem mel 
in Arundinibus colletium,gummis mode candidum, c fragile , ampliffrme INucis Avellane ma- 
guitudine , ad Medicina tantum ufum. Quo etiam Galeni verba fpe&are videntur, l. 7. 
fimpl. Medic. deSaccharo. Saccbar quod ex India atque felisi Arabia comvebitur, in«alamis , 
ut aiunt , contrefcit , c ipfum mellis efl fpecies , minus certe no[trati dulce , fed affimiles ei vires ob- 
tinens , quod ad abflergendum , defiecandum , c detergendum attinet. Yra ut. ex hac mea enar- 
ratione, & interpretatione labefactata putem arg ta fummi noftri feculi viri CI. 
Salmafii , dicentis Sacar five Tabaxir ob defectum mellez dulcedinis nón pofle fumi 
prssseboro antiquorum: nam przterquam quod Plinius mellis in arundinibus col- 
li, late fumpti,mentionem fecerit, ficut de la&tis , & aqu fontanz dulcedine com- 
muniter loquimur ; accedit; quod Arundinum harum 7ambs primogenitus fuccus , ut 
- di&um füpra, fuavis deprehendatur, licet poftea evaneícat, Multa veterum & neoteri- 
rum fuper hacre. menta Mathiolus in Comm. Diofcorid. do&e ponderavit & 
pen 
| q 39e VA 
- 4 diluci- 
