MANTISSA: AXROMATTIC A. 19* 
tirulus eft , Queffion moral fi el. Chocolate quebrapta el ayuno. Eccle[iaflico , decidendam re- 
linquere malo , quam male ob periergiam audire. Interca, fi libere mihi, & cum pa- 
ce jejunantium, dicere fententiam licet , dicam hanc: videri omnes, qui ex Chborolata, 
quocunque fub prztextu bibunt , nonabftinentiz operam, fed cjus famz potius darc, 
& in jejunio delicias quaerere, atque in numero haberi poffe corum,quos Profpcr Aqui- 
tanicus lib. x 1. cap. 2 3. dc vita contemplativa defignat. J£sotguot , inquit, parciores vi- 
deri volunt , & gloriam fibi velut de abflinentia diflricliore conquirunt , fic ab osmnibus animali- 
libus judicant temperaudum y tit pevcarimis puris ac frbitiunculis delicatis , catevifque aliis cibis , 
isumanem fui corporis impleant appetitum. 
Sed miffa digreffione; ad inftitutum redeo : bafin primo totius Chocolate , mox cxte- 
ra ingredientia examinaturus ; quo Compofitionis univerfz fimul temperies atque fa- 
cultates cum falubres,tum noxiz;elucefcant. Q uas omnino expedit fciviffe;propterea, 
quod non folum in Occidentalibus Indiis ; quibus fos debetnatales ; fed & per totam 
Italiam , & Hifganiam ; & utramque Germaniam, & fa&ta fit, & fiat indies magis ac 
magis familiaris, quin abire jantin varios abufus caeperit , vaiiafíque noxas dare, eoque 
nomine non paucos abftincre ab ufu etiam legitimo & commendabili. Idcirco difpi- 
ciendum imprimis, ob eorum qux mifcentur diverfitatem , quid ad compofitionem 
requiratur ; quibus deinde conveniat; & quantum denique cuique fit ex ea pro naturx 
viribus bibendum; adhoc, ut tam fanitati, quam gulz fatisfat. Qua ut clarius & 
explicari & intelligi queant, age, primo vires ingredientium videamus. 
pops -P V Lr X W—FIEI 
JDe Arbore Cacavifera. 
Acaviferas quas appellant arbor 
| is , & prxci- 
pue in ti à vt ITZUU HIHTIO p Htc 1aI -Earum Mc- 
"S. xicani Medici, alii quatuor , alii quinque conftituunt fpecies. Omnium irite- 
rim frü&us (quos vel imprimis convenit noviffe) ejufdem fere cffe facultatis, ejufdem- 
que ufüs uno omnes ore Autores fatentur,non obftante,quod in ipfarum arborum,qua 
figuram,qua magnitudinem , defcriptione non admodum inter fe conveniant. Omnes 
naturz fant adeo delicatz, utnon modo alium foli genium afpernentur , fed in patrio 
ipfo ferendo non fint, aut frigus no&turnum, aut tempeftates ventorum , aut Solis 
ctiam ardores. Vndeeft,; quod ez , qux ex deciduis fru&ibus fponte germinant , nifi 
in vallibus umbrofis nonappareant.» Hinc illis ars , Natura imitatrix, in fcliciorem 
proventum docuit incolas, patulam & umbrofam quandam arborem, quam idcirco 
Cacaoquanantbli, five matrem Cacaviferz appellant , apponere; ut à czli injuriis cjus 
velutfüb umbone tutior fitipfa Cacavifera.- Facile fe cicurari patitur. Hifpani ccrte 
integra ex ipfis arboreta, & plantant & colünt, non fecus ac in Europa vineta atque oli- 
veta. Afecundo atatisanno frudtificat, & quolibetannobis. Vindemiatur enim pri- 
mum , & uberiore fructu, circa Iunium; iterum circa Ianuarium. Abanno vigefimo 
devigefcit , & fterilcfcit. Hzc communia. Quod ad fpecies, Prima & omnium ma- 
xima eft Cacava -Quatbuitl dia, quam mox dabimus. Huic proxima Z4ecacauatl, proce- 
ritate & foliorum ac fru&tuum magnitudine. "Tertia, Xvebrcazanar] vocata , minor eft 
minoremque profert ftu&tum , & femen foris rubefícens ; intus vero cxterorum colo- 
rc. Quarta omnium minima, & ideo Tlalcacabuat] fe humilis di&a, fru&um fert 
minimum, ejufdem cum prioribus coloris. Omnium fru&us eifdem przditi funt fa- 
cultatibus: poftremarum tamen,potionibus magis inferviunt. Caxterarum vero,num- 
es, in Hifpani 
AIILTICEU O1Tr 
Nova locis irrigu 
(E t £k d 9 L 
mis atque commerciis. d ageres E 
^Prima autem ; & facile omriium princeps ( cujusiconem hic, qua ramos , & fru&us 
atque nucleos, exhibemus) mediocri eft altitudine & egregie frondofà , foliis acumi- 
- atis; anguftioribus & Aurantiz longioribus ( Antonius Herrera Caftanez foliis com- 
parac) nullo fere pediculo cauli adnatis , nervoque unico & redo przditis, & ex quo 
multa obliqua venulz furfum emergunt. Flos ci magnus , & colore exflavo albefcens . 
ihftar croci. Qo deciduo remanenttenuia , viridia , oblonga , lanugino(a filamenta. 
Ex his deinde ftü&tus proveniunt turbinati , quos Cacavacentli vocant. Hi,cum matu- 
fiere; Melonibtis magnitudine; craffitié, pondere non cedunt : coloreque fünt eroceo- 
15:69 R 3j ex 
