culturz defcriptionem, 
"*31TTMS D. r i2: 
MANTISSA AROMATIC AÀ. E 
obfervatum eft,diverías omnino fub eadem forma fübftantias contineri. Nofter autem 
Cacacins in pulverem redigiturprimum,& fola mox;ctíi frequenti, tufione pinfitur, & in 
maffam cogitür. Quod cum fiat fine ullius rei admiftione, ratio arguit aliquid cfle in eo 
tenaeis & bittüminofi inftar humoris, aéris clemento refpondens. Multa infuper eidem 
quibufeum fuapte natura immifectur infünt ignea, qua neceffario incidere atque re- 
feráre debent corporis meatus, non vero przcludere, ut quidam voluerunt; nifi hoc in- 
celligant de crudo, vel tofto; vel Saccharo condito , quo mulieres in Indiis nimium 
vefci amant,uride uteri;alvi & hypochondriorum obftru&ioncs incurrunt difficillimas. 
Verum totum hoc oritur , quod interior ejus fübftantia dentium incifione non exadte 
inuiturnec perfe&te iíceturirequiritur enim artificiofamolz veríatilis con- 
ewxhws 
tritio. atquetunc demum, fi quid noxiz fuperfit frigiditatis, aliorum calidorum com- 
. miftione temperatur, communicata fingulis partibus hac intima ejus fubftantia quali- 
tàte: catamen adhibita proportione, ut fimul omnia Aromata five Indica five noftratia 
atomatica , mox tecenfenda, vix mediam partem , cum fru&tibus Cacacíii in confeGtio- 
ne Chocolata obtineant : adeo, ut ex a&tione illa & reactione pgrtium ( quod quoquein 
contrariis medi torum qualitatibus , ad certam quandam tempcratamque 2J- 
ccv redactis, apparet) Cacacz frigidorum & calidorum ingredientium Chocotata ipía 
etitergat temperata facultatis. Hinc etfi Cacacizs quantitaté caetera excedat ingredicn- 
tia , illius tamen partes frigidiores calidioribus coadunatx retunduntur, atque vim 
fuam priftinam , remiffam licet , videnturretinere. Atque hzc de arbore , cjufque no- 
biliffimo fructu, CPecolate bafi, diGa fufficiant. Reftat; ut breviter percurramus fubor- 
dinata ingredieütia alimentaria atque aromatica , nonfolum huic confe&ioni conter- 
ranca , fed egiam eorum fuccedanca exotica. 
- Primo occurrit Maizium, Mexicanis 7/4o///, vulgo frumentum Turcicum, vel potius 
Indicum;omnibus mundi partibus,fi non familiare,faltem notiff jusiconem, & 
E utpote nemini, credo, incognitam, prztermitto. Hocautem 
tollunt graviffimi;qui in Indiis vixerunt, Medici;ut non patiantur Ptifanam,cx cremore 
ejus confectam, Hippocratis Ptifanz quicquam concedere: przfertiim quia Maizium in 
Índiis negant fübftantix cffe adeo terreftris diffciliorifque conco&ionis , ut vulgo au- 
ditin Europa :tum quod exillo aqua dumtaxat füba&o ; inque ea: ad modum pulti- 
cülz diffoluto (.4/0li vocant) potionem cum vcl fine Caes conficiunt, quam mille ex- 
perimentis compertum habent;infigne folatium zftuantibus , & fcbricitantibus,impri- 
mis autem nephriticis doloribus , & urinz retentionibus , adferre. Sed in conficiendo 
hoc Ateli ca. eít diverfitas, quod alii duas Maizii partes cum una fermenti capiant , 
cumque Jvco-atole,id cft, acidum, vocant, idque czteris facile pracferunt: alii Maizium 
crudum , & tantummodo molitum: alii prius co&tum cum calce fumunt, atque in va- 
rios ufus applicant , tum fimplex , tum noftrz Chocolate mixtum. Quz omnia accura- 
té & prolixe defcripfit Francifíc. Hernandez in Hiftoriz Medicz Mexicanz lib.7. c; 40. 
ubi plurima de iftius frumentacei generis natura,mixtura & ufu quotidiano interpreta- 
tus eft: que ctiamfiledu digniffima;quia brevitati ftudeo, ex profeffo hic denuo repete- 
refüpervacancum putavi. 
. Ordine & dignitate füccedit Acbiote arbor , ab Oviedo & Clufio Bixa ; à Brafilianis 
Vrucá di&a. Cujus planta in mea Hiftoria Naturali, fol. 1 j2.& in Fr; Hernandez lib. 7. 
c. 41. utraque ejufdem faciei, exhibita eft, Ea per omnes fere America rcgioncs fponte 
luxuriàns , à batbaris que ac Europzis , tam propterufus medicos, quam tincturam 
rübram cxpetitur & circa illorum predia cicuratur: materies cjus,fi lignum ligno fricc- 
tur , utiliscftigni veluti 6 filice excitando ; cortex vero funibus texendis , qui funt can- 
L4 
nabinis firmiores." Fru&uum grana rubra, de quibus p agendum,frigida (unt 
& ficca,cum modica aftri&ione ; ex quibus placentulas efformant , projicientes grana 
jam matura in aquam calentem;agi Íq inenter,d totus pene color aqux 
adhzrear : hi paítilli nonfolum medi tis contra quofvis fluxus fanguinis inordina- 
tos,fed & cibariis imrnifcentur, fimul faporem & colorem iis fuppeditant; 
T 
i & t 
omnia hzc beneficia prarftant confectioni noftra Chocolate, í1 ca certà 
a 
 imprimisautem, iof alat, hi ca c 
quantitate, ut infra docebitur, addantur; tutius enim tunc bibitur, & citra (atietatis & 
náufez incommodum , adde quod fanguinem magis purificet , & vifcera corroboret. 
TEL POR. MEME RA d. Pa A yero uie. -«—Á acc se d inclinantia recens 
- A eL iv í 9i ? | o t : à 
d - R 4 - fui. 
