100 GVLIELMI PISONIS 
fui. Quartum, quod Ci//j, fivc Piper Americanum, vulgo Brafilianum, dicitur, quali- 
tate multum difcrepat à przcedentibus , & primum locum videtur obtinere inter cor- 
rectoria aromatica calidiora; proinde caute Chocolate folet indiad orexin tantum exci- 
tandam, non vero tanta quantitate;ut fanguis indc poffitinflammari, ficur iis contigit, 
qui cjus ufui modum imponere ncícivcrunt. 
Sequitur nova & peculiaris Piperis fpecies ; quz Mecaxochitl dicitur Mexicanis, qui- 
bus folis, quantum conftat, natales fuos debet. Volubilis eft herba, teftc Francifco Her- 
nandez, (qui in Hiftoria fua plantarum Iconem cjus dedit fol. 144.) binos dodrantes 
longa , per terram repens , foliis magnis, oblongis, pinguibus, fragrantibus, & acris fa- 
poris : caulibus teretibus, contortis ; radicibus fibratis, & filamentofis.. Fructus funt 
teretes, longi, longo Piperi fimiles, bini vel terni jun&tim; exunico caule furfum nati; 
qui quarto gradu calidi, & tertio ficci habentur. Induntur CZoro/ate , non folum quod 
gratum illi concilient faporem; fed quod obftru&areferare, frigora;& ex iis ortos do- 
lores, mitigare, lentos humores attenuare, ventriculum roborare, oris halitum com- 
mendare , atque venenis adverfari , credantur. . 
Tertia inter calidas vocatur AXecbizacatlis , feu flos auricula. Arbor eftlongis & an- 
cenfetur operationis. Icon ex at ino .Hiernandezioi. 30... 0000 
Quarta inter calidas cft herba Mexicanis 72/vocbit! dicta , quam Francifc. Hernan- 
dez Araco Aromatico comparat. Volubilis herba Hederz more arbores confcendens. 
Foliis eft unciis undecim longis, fcx latis, figura Plantaginis, fed pinguioribus , faturate 
viridibus , fingulis exutraque parte cauli natim exorientibus , floribus nigricanti- 
bus. Siliquis fexuncias longis, anguftis,& penc teretibus;nigris, olentibus Mufcum aut 
Balífamum indigenam, quas vulgus Hifpanorum à vaginarum fimilitudine zyzillas ap- 
pellat. Hz ad tertium ordinem habentur calidz , addique folita: potioni Ceocolate , ob 
füavem nonfolum odorem, & faporem; fed quod urinas & menftrua moveant, cerc- 
brum confortent, flatus difcutiant; humorefque crudos concoquant , & attenuent. 
Icon exftat in operc Fr. Hernandez fol. 58. E 
Inter Chocolate ingredientia, licet remiffiori gradu calida, celebratur polychreftus 
ille liquor rcfinofus ; quem Indi Ho/Z, Hifpani //Z nominarunt: deftillat ex arbore Ho/- 
quabuyidi&a, feu arbore Chilli, qua ftipite eft levi, fulvo,medulla lenta referto; flores 
habet candicantes, late expanífos,cum orbiculis ftellatis,ex pallido rubefcentes;hi ipfis 
ramis & trunco fine pediculo adnati funt, dein fphaerula emergunt pleni fru&ibus can 
didis avellanarum inftar, qui cooperiuntu: tela fufca, fapore amaro ,ficut & cortex 
arboris , ex quo emanat fuccus, primo lacteus , mox luteus , ac tandem niger evadens, 
quem in pilas rotundas cogunt, eafque nori folum in varios medicos ufus ,fed etiam ad 
petauriftarum ludos refervant: de quibus videre potes Fr. Hernandez, lib. 5.fol. ;o.qui 
laudes ejus profequitur. Ego paucis attingam quomodo , & qua quantitate C/ocolate 
infcrviat; nam hoc gummi minus familiare eft ingrediens refpe&u czterorum enarra- 
torum, fed tunc potiffimum quando Diarrhoeis & Dyfenteriis mederi volunt , nuclei 
que quatuor Cacacii uncia unica hujus refinz Ho//j mifcetur : verum Cacacii nuclei ob 
pinguedinem , & gummi Ho/// ob tenaciffimum gluten, primum debent torreri, ne vi- 
fcera obftruant, & cachexias producant. Iconem arboris dedit Fr. Hernandez, lib. 
3. Cap. l0; . META 
c aliaque vegetabilia, Nova: Hifpania patria;non idcirco putavirecenfenda,quod 
omnis potio Choco/ata fimul ea recipere debeat; (ed ut ex iis quifque fibi maxime con- 
veniens eligat. Imo vero , quia maxima ingredientium pars; excepto Czcacio , in Eu- 
ropam non deferuntur , fabititui poffunt & folent , vel vulgaria illa Indiz Orientalis 
^ GN Rd ee nete d gon x5. - "d. : : 
Ar omata, vcl qua femina aut flores: cuique regioni & individuo conyenientia. 
| . Quo 
án. 
