202 GYLIELMI PISONIS 
e4cii corminuiti ingredientium pulveres injiciuntur , qui lignca quadam fparhula ei- 
dem permifcentur. Coacta in unum maffa lapidi rurfus fübdita; cui fubje&tee candentes 
fuerint prunz , perquam optime diluitur. Cavendum tamen eft, ne vehementior füp- 
ponatür ignis,ut butyrofus nimio calore efferveícens humor effundatur. 4cbiotez velim 
Cacacio admifceas,ut cum eo molatur,coloremq lius acquirat: czteri pulveres cri- 
bro, antequam confundantur , fecerni debent. ficut & Cacaczi cortices removeri longe 
melius eft. Quod fi fufficiens fa&a fuerit contritio (quod videbitur, cum nulla amplius 
putamina apparuerint) fpathula mafle pars eximitur , qua ftatim fundetur inorbem, 
atque in arculas tuncreponitur: cumque congelafcit, dura confiftit. Notandum autem 
hic , Cacacii maflam Papyro, feulatis arborum frondibus, quales funt Platani, fuperim- 
ponendam efle , in quibus gens Inda dictos efformat orbiculos; vel faltem,ut dixi , pa- 
pyrus accipitur , fi extenditur mala , duplicata, pofitaque fub umbra obdurefcit : Du- 
plicata deinde papyro iterum exficcatur : papyrus etenim, quam habet pinguedinem , 
attrahit. Si vero tabulz infundatur , integra colligi atque reponi non poterit. 
Duplici modo ab Indis affumitur , alio eoque frequentiore, quo igniadmota bibi- 
tur , colle immixta.: Atque hzc olim potio in ufu fuiffe traditur. 4co//e vocant Indi 
maffam ex 7Maiz farina colledtam , quam deinde C/oecolate immi(cent, Vt vero falubrior 
fit potantibus , exterior corticis pars , qua flatus excitat , bilemque cofnmovet, remo- 
vetut , eaque faltem , quz melior fanit iq lucibilior, remanet. Sed revertamur 
cx iis diverticulis ad ea, quai ha&tenus à nobis aliisoccupatis intermiffa fuere. Referam 
novam, poftquam apud Hifpanos inclaruit, potionis methodum , qua dupliciab ipfis 
fieri ratione confüevit. Primo quidem modo diluitur Chocolata cum aqua frigida , fpu- 
meuíque ejus humor cuidam infunditur pollubro, id vero , quod rémanet, igni admo- 
vetur una cum Saccharo; Hoc poftquam incaluit, cum fpumea illa, àquafcjuncta fuit, 
iterum confunditur parte, atque ita ebibitur. Alter autem modus vult calefieri aquam, 
& in vafc repofitam CPocolatam, quantum fatis eft, haberi, faperqueillam parum aqua 
fundi, ac verfatili difpergi mola; tunc ftatim , atque bene diluta eft ; reliquum calidae: 
cum faccharo in eadem CPoco/ata diffundi & hauriri.Si placuerit frigidam potare Cboco- 
latam , quam à przcipuo ingredierite Cacaciwz appellant, quo 2d zítum hepatis attem.. 
perandum utuntur, dilues Chocolatam in aqua ,. molzque veráilis fübfidio [pamam 
elicies , quz magis augebitur , quo diutius Cacatiss ipfe comminuitur : effufam in aqua- 
lifpumam paultim fepones ; id , quod reman(it , mifcebis ttim Saccharo füpraque fpu- 
mam immittes , frigidamque potabis. Verum boc potionis genus ob nimiam, qua prz- 
dita , frigiditatem omnibus conducere nequit. experientia fi quidem conftat, ftoma- 
chi dolorem eodem cicri. Quz detrimenta. mulieribus pariat , afferrem lubens , nifi 
brevitatis rationem habens longiorem detre&arem relationem; Similem fere frigi- 
dam pocandi Chbwcelatam habebis modum, qui talis. Addatur Chocolate dilute 7aiz 
toftz & in pulveres redadtx refpondens quantitas , quz adinvicem bene permifta fpu- 
meum dabunt liquorem, qui perinde fupradi&tum , frigidus hauritur. ; 
Rceftat nuncut pauca de quantitate Chocolate aflümenda, item de modo , tempore 
utendi,a quibus ufurpari queat;difquirere. Ne itaque immoderatus C/oco/ate potus ob 
pinguiorcs, quibus pollet;partes, venas mefaraicas oppilet;quinque vel fex unciz mane 
tutiffime forbentur omni fere anni temporc. Ea tamen perpetua cautela ;ut quifque 
cvitct terreftrem illam & craffam Cazacii portionem , quz fundum vafis petit ; prz- 
quam enim quod veh t obftruat, vim quoque ciendi bilem infignem habet , 
& naufcam excitat : Idem cogita, fiquis incaute potionem Chborolatam recenter factam. 
potaverit: cum contra , ut zgris acque ac fanis profit, ad menfem vel ultra requiefcat. 
oportet, ut contrariz ingredientium qualitates infringantur. Atque tunc omnibus cx- 
inde benc fit, & corpora acquiruntlacertofa, & vegeta. Idem quoque probatz fidei 
& experientiz vir Ant. de Ledefma de fe ipfo teftatur; Motus enim iis , inquit, quae 
in Indiis fieri folent, cum illuc perveniflem, zgrotantíumque domus aérís calore fer- 
ventes percurrerem, aliquando hauftum aquz petere folitus , vitales reftinguendi fa- 
ccs gratia , Indorum fuafü. Chbocolatsz fiti Compefcendz convenientiorem bibi; fz- 
piufque id fa&um, leniebatur exinde ardens bibendi defiderium ; etiamfi jejunus af- 
fumfiffem, ftomachi tamen vires refe&tas fenticbam. Ex cujus potionis continuato 
uíu alii meom impingucfadi funt: cum tamen pleraque ingredientia excepto Ca- 
eco & Marzio, qued calida & ficca fint ordine tertio; ad cxtenuationem corporis 
" EC. C D 
*T01:111302 t) £^?1311 
* 
