— 24 — 

 Smeerwortel. — Symphytum officinalis. 



Een echt type in zijn soort is de Symphytum , de ruvvbladigste 

 onder de ruwbladigen , ruw voor 't oog en ruw voor 't gevoel , 

 ruwe, scherpe, borstelige haren dragend op en om en onder 

 de groote bladeren, ruwe haren aan den van vijf puntige 

 slippen voorzienen kelk, ruwe haren op den groven kantigen 

 stengel, die met deze ruwheid nog niet tevreden, zich een 

 forscher aanzien geeft door met de afloopende bladeren zich 

 van vleugels te voorzien. Die borstels zijn zoo stevig door de 

 met kiezelzuur doortrokken wanden der cellen. Maar niet ruw 

 is de plant in haar bloemkronen , noch in haar vruchten , in 

 een opgerolden bloeitop dicht bij eengeplaatst, een bloeiwijze, 

 alleen aan deze inlandsche plantenfamilie eigen. 



Dat eerst buis- ea naar boven klokvormige bloempje her- 

 innert u op 't eerste gezicht aan een mooien ouderwetschen 

 beker. Hol en ledig is het echter daar binnen niet. In de 

 paarse of witte ook wel roodachtige bloemen is het een heele 

 volte door de vijf forsch gehelmknopte meeldraden en de vijf 

 lange puntige , met kliertjes aan de kanten bezette schubben , 

 die met de meeldraden afvvisselen. Met hun vijven vor- 

 men die samenneigend eerst een koepeltje voor den stamper, 

 wiens stijl kloek oprijst midden tusschen het viertal vrije 

 deelen van den eierstok. Later vergroeit die stijl met den 

 bloembodem, nadat hij al lager en lager is gedaald. De 

 insecten moeten wel bij 't meeldradenkegeltje binnenkomen, 

 anders zouden ze zich bezeeren aan de met kleine dorentjes 

 bezette schubben. Komen geen insecten, dan buigt zich op 

 't laatst de bloemsteel zóó, dat in de hangende bloem het 

 vallend stuifmeel op den eigen stempel terecht komt. Van 

 het vruchtbeginsel, blijven meestal een paar der vruchtjes in 

 groei ten achteren , zoodat de bloem maar zelden vier zwarte 

 glanzige nootjes tot rijpheid brengt. Die zijn rond , want 

 onder 't groeien hebben de vierdeparten van het vruchtbeginsel 

 elkaar allengs los gelaten, zijn ieder op zich zelf komen te 

 staan en hebben den bolvorm aangenomen. 



Een bijzonderheid nog is de zwarte kleur van den wortel, 

 die in de geneeskunde zijn rol heeft afgespeeld. 



In de buis der bloemkronen vonden wij dikwijls kleine door 

 insecten gemaakte openingen; voor inbrekers blijken dus de 

 overigens goed beschermde bloemen toch niet veilig. De plant 

 groeit overal, waar vochtige grazige grond aanwezig is en 

 wordt dan ook in allerlei streken van ons land gevonden. 



