- 38 — 

 Boschkartelblad. — Pedicularis sylvatica. 



Eigenlijk te teer en te fijn voor zijn omgeving , zoo mag men 

 dit heidekindje noemen , dat tusschen sterke ericaplanten en 

 stevige calluna's en krachtige mossoorten zijn zachtrose , nog al 

 groote, keurige bloempjes draagt, die al vroeg in den zomer op 

 vochtige heidevelden ons verrassingen kunnen bezorgen. Zij 

 komen echter ook op vochtige weiden en in bosschen voor en 

 zijn daar geen gezochte buren , want hoe mooi zij boven den 

 grond ook zijn, met hun vele bloeiende stengels, waarvan enkele 

 liggend of opstijgend zijn , en de mooie vindeelige bladeren met 

 omgeslagen randjes en lobben, hun onderaardsche deelen zijn 

 gevaarlijke vijanden. De in evenredigheid van de bovenaardsche 

 deelen zeer dikke vleezige wortel krijgt namelijk, als hij onge- 

 veer 2^/2 cM. lang is geworden, zuignapjes, waarmee hij zich 

 aan andere wortels vasthecht en waaruit hij boor wortels afzendt, 

 die het weefsel van het slachtoffer binnendringen en het van 

 de noodige voedingsstoffen berooven. Zoo'n wortel van Pedi- 

 cularis breidt zich, waar hij maar wat te halen vindt, steeds 

 uit, niet in de diepte, maar dicht onder de oppervlakte. 



Voor het in stand houden der soort is de plant goed toe- 

 gerust. Voor de bestuiving is de bloem , voor kieming het zaad 

 uitstekend ingericht. De bovenlip der ongesteelde bloemen is 

 zijdelings saamgedrukt en vertoont een paar tandjes als die van 

 Ehinanthus, en nu is de spleet, die zij openlaat, van onderen 

 't nauwst en nog door stekeltjes afgesloten, terwijl de daar 

 binnen gelegen twee lange en twee korte meeldraden hun 

 helmkuoppen als schelpen twee aan twee aan elkaar gesloten 

 hebben. De helmdraden wijken ook evenals de lipspleet alleen 

 van boven een weinig uiteen , tzoodat het insect, zittend op de 

 drielobbige onderlip, daar alleen kan binnengaan met zijn kop 

 en dan noodzakelijk de helmknoppen moet doen uiteenwijken, 

 waardoor de helmhokjes opengaan en 't stuifmeel op zijn rug 

 doen vallen, dienzelfden rug, waarmee het in een andere bloem 

 den kleverigen stempel raakt. Voor roof van den honig door 

 aanbijting van de kroonbuis is de bloem bewaard; tenminste, 

 mochten wespen of kevertjes een aanslag wagen, dan fopt hen 

 de opgeblazen kelk. Sierlijk omgeeft die lichtgekleurde kelk 

 de lange kroonbuis, van voren is hij even gespleten en de zoom 

 vertoont vijf keurig fijn gekartelde en omgeslagen tanden. 



