— 43 — 

 Wilde roos. — Rosa canina. 



Dit is de gewone Wilde roos, de Hondsroos, de meest alge- 

 meene, die onze heggen opfleurt en tusschen 't kreupelhout aan wegen 

 zoo onvergelijkelijk aardig staat. En zij , zoo bescheiden en zacht 

 van kleur en vorm, zoo tenger en gevoelig, zij is de pleegmoeder 

 van zeer vele dier trotsche veredelde bladerrijke volle prachtexem- 

 plaren van rozen , die de roos tot koningin der bloemen hebben doen 

 verklaren. Op haar krachtig stammetje enten de bloemisten hun 

 fijnere soorten en verscheidenheden , en zorgelijk en teeder staat 

 Rosa canina haar voedsel af aan "tschoone pleegkind , dat waarschijn- 

 lijk later trotsch zal neerzien op haar stiefzusterkens in heggen en 

 kreupelhout, of aan de uiiloopers van eigen stam. 



En toch, hoe beeldig is het wilde roosje, hoe mooi geproportion- 

 neerd die keurige driejukkig gevinde bladeren met de scherpgezaagde 

 blaadjes, den gevleugelden voet door de met den bladsteel vergroeide 

 steunblaadjes, en de in paren onder dien voet geplaatste roode, 

 sikkelvormig gebogen stekeltjes, breed eerst en puntig uitloopend. 

 En dan daar binnen de vijf mooi gevormde, zoo goed als onge- 

 nagelde bloemblaadjes, die mooie meeldraden met de bruin-lluwee- 

 len met geel omboorde helmknopjes in overvloed om de vele stam- 

 pertjes geschaard, op den rand van den urnvormigen bloembodem. 

 Zoo mooi zijn die meeldraden, dat men 't haast jammer vindt, dat 

 zij moeten verdwijnen om in de gekweekte soorten voDr bloembla- 

 den plaats te maken. 



In de aan meeldraden rijke wilde roos dient een deel van het 

 stuifmeel voor de kruis-, een ander voor de zei f bestuiving. Eerst 

 zijn de binnenste meeldraden rijp, maar zij staan lager dan de 

 stempels en komen daarmee niet in aanraking. De langere buitenste 

 meeldraden buigen zich in 't laatst van den bloei naar het midden, zoo- 

 dat de helmknoppen onmiddellijk met de stempels in aanraking komen. 

 Zij zijn later rijp dan de andere meeldraden en zorgen dus voor 

 't eind van den bloei nog voor zelf bestuiving , „so zu sagen vor 

 Thorschlusz" zegt Kerner von Marilaun. 



Wat is de kelk ook los en sierlijk, met die nuffige slipjes, die 

 van de knopjes al zoo fleurig afstaan , later zich bescheiden naar 

 beneden buigen ter wille van de glorie der zachtrose welriekende 

 bloem, en nog later de schijnvrucht, den vleezig geworden bottel, 

 trouw gezelschap houden. De stempeltjes der in den hollen bloembo- 

 dem met hun vruchtbeginseltjes veilig geborgen stampers, vormen 

 samen tusschen de meeldraden een aardig verheven middelpunt, 

 een wollig hoofdje als het ware en vallen af als beneden de steen- 

 harde dopvruchtjes rijp zijn. Honig wordt in de rozen niet afgescheiden, 

 maar er zijn veel insecten, die zich aan het stuifmeel te goed doen. 



Plantkundigen hebben veel moeite met de studie der rozen met 

 hun talrijke tusschenvormen. Daar dient gelet op den stand en den 

 vorm der stekels, op 't enkel of dubbel gezaagd zijn der bladen en 

 hun beharing en of de haren al dan niet klieren dragen, op de dop- 

 vruchtjes , die gesteeld en ongesteeld kunnen zijn, op vorm en 

 grootte van den rozebottel en op nog meer kenmerken, wier studie 

 op moeite en tijd van den plantenonderzoeker beslag legt. 



^^ 



