— 101 — 



Dolle kervel. — Conium maculatum. 



De familie , die zulke mooie samengestelde schermen tot kenmerk heeft 

 en wier kleine bloempjes door die opeenhooping toch voldoende de aan- 

 dacht der insecten trekken, telt verscheidene voor mensch en dier zeer 

 vergiftige leden, die echter voor de geneeskunde vaak van groot nut zijn. 



Een daarvan is de Dolle kervel of Gevlekte scheerling, die 

 niet alleen gevaarlijk is, omdat hij langs dijken en wegen nog al eens 

 in 't wild groeit, maar ook doordat de vruchtjes somtijds voorkomen 

 in van 't buitenland ingevoerd anijszaad, dat zijn de vruchtjes van 

 Pinipinella anisuni , mede een Umbellifeer, doch die in ons land niet 

 in 't wild wast. De vergiftige Conium-vruchtjes zijn dan met het bloote 

 oog maar beter met de loupe van de anijsvruchtjes te onderscheiden 

 door de 5 gekartelde ribben, die elk hangvruchtje der eersten bezit. 



De schermen hebben omwindsels en omwindseltjes; de bladeren 

 zijn herhaald gevind met nog dieper ingesneden blaadjes dan de af- 

 beelding vertoont en de stengel is, het meest van onderen, metroode 

 vlekken bedekt. De plant verspreidt, vooral als men haar kneust, een 

 onaangenamen verdoovenden geur, als een waarschuwing dat men 

 met een vijand te doen heeft. De bloemen echter hebben den gewo- 

 nen aangenamen honiggeur, zoodat insecten niet geweerd worden. 



De Hondspieterselie, Aethusa Cynapiiini, heeft bladeren, die 

 op die van de vorige en wel wat op Pieterselie gelijken. De hang- 

 vruchtjes zijn hier half kogelvormig en van 5 scherpgekielde ribben 

 voorzien. Omwindsels zijn er niet of ze bestaan slechts uit één 

 blaadje, maar de omwindseltjes zijn kenmerkend, daar zij slechts 

 over één zijde in een halven kring ontwikkeld zijn en de blaadjes er 

 van, meest niet meer dan 3, naar beneden hangen. De plant draagt 

 ook wel de namen Kleine dolle kervel en Tuinscheerling 

 en is bijna even sterk vergiftig als de vorige. Tusschen de vingers 

 gewreven geeft ook zij een onaangenamen geur af. 



Een derde zeer vergiftige Umbellifeer, die men nochtans niet als 

 de vorige als onkruid in moestuinen, op bouwland en langs wegen , maar 

 ia het water aantreft, is de Waterscheerling, Cicuta virosa , die 

 somtijds ook wel Dolle kervel genoemd wordt. Deze plant, die in de 

 sloten in de veenstreken bij ons vrij algemeen is, heeft een rechtopstaan- 

 den, knolvormigen wortelstok , die door horizontale schotten verdeeld is 

 en veel lucht bevat, zoodat hij losgeraakt wel drijvende gevonden 

 wordt. De blaadjes der ook hier herhaald gevinde bladeren zijn 

 grooter dan bij de vorigen en scherp gezaagd, omwindsels ontbreken 

 maar de omwindseltjes zijn goed ontwikkeld. De vruchtjes zijn zijde- 

 lings samengedrukt en hebben breede vlakke ribben. 



Het moet deze Waterscheerling geweest zijn, waarvan een af- 

 treksel bij de Grieken ter vulling van den gifbeker gebruikt werd^ 

 diön ook Socrates heeft moeten uitdrinken. 



