— 126 — 

 Klokjes-gentiaan. — Gentiana pneumoDanthe. 



Ist denn ein Menschenaug' nicht werth zu blieken in ein Blumenantlitz, 



Trübt Menschenmundes Hauch den heil'gen Gottesfrieden dir, in dem du athmest? 



Zoo vraagt Kamerling in zijn gedicht, Vor einer Genziane, als hij 

 ziet, hoe de bloem zich sluit en haar prachtig blauw als voor des 

 menschen oog verbergt. Wij zullen het er maar op wagen en onze 

 sierlijke blauwe klokjesgentiaan flink in 't aangezicht zien , dat zij 

 vaak reeds in Juli in den zonneschijn op heideachtigen zandgrond, 

 als haar bloemen fleurig openstaan, aan eiken voorbijganger vertoont. 



Die bloem is hier echt het glanspunt van de plant, wier kruiswijs 

 op vrij groote afstanden van elkaar aan den kantigen stengel staande 

 lange smalle gaafrandige bladeren met omgeslagen rand, zittend en 

 een klein weinig stengelomvattend, er vrij onbeduidend uitzien. Maar 

 uit hun oksels rijzen de prachtige bloemen omhoog, en op den top 

 van den stengel staat forsch en krachtig rechtop de meest ontwik- 

 kelde bloem van de vier of vijf, die aan één der zijstengels gezeten 

 zijn van den in den grond verborgen hoofdstengel. Zij wordt als in 

 een vliezigen beker gedragen door den kelk met zijn vijf lange smalle 

 tanden, naar buiten gebogen, als om voor dit koninklijk Florakind 

 ruimte te laten. 



Staat de bloem , met haar lange klokvormige buis en haar vijf- 

 lobbigen zoom met toespitste lobben, waartusschen telkens een kleiner 

 tandje, wijd open, dan ziet ge dat deze Gentiaan geen schubbetjes 

 in de keel der kroon heeft als andere van haar geslacht. De vijf 

 stevige meeldraden met forsche lichtgele helmknoppen staan in de 

 keurig gedraaide knop eerst elk afzonderlijk, de helmknoppen sprin- 

 gen naar buiten open en op 't lange vruchtbeginsel zijn de twee stem- 

 pels nog niet verdeeld. Tegen dat ze rijp zijn, buigen de helmknoppen 

 zich naar elkander en liggen tegen den stamper aan en tusschen hen 

 door groeien de zoo goed als zittende stempels, die zich een halven 

 centimeter boven de helmknoppen schroefsgewijze omrollen. Daar het 

 naar buiten vallende stuifmeel hen dus niet rechtstreeks bereikt, 

 schijnt het, of deze protandrische bloemen op kruisbestuiving zijn 

 ingericht, terwijl in tegendeel juist zelf bestuiving veel bij haar voor- 

 komt. De bloem sluit zich namelijk telkens gedurende haar groei, 

 waarbij de vijf groene strepen aan haar buitenkant het teeder blauw 

 beschutten en doet dat op die eigenaardige draaiende manier, waar- 

 door de bloemkroon op verschillende plaatsen met de stuivende helm- 

 knoppen in aanraking komt. Zijn nu de stempels omgeslagen , gereed 

 tot ontvangst van het pollen , dan is de kroon zes a zeven milli- 

 meter gegroeid en zij is het , die , bij een harer volgende sluitingen, 

 't stuifmeel uit de eigen bloemen op de stempels brengt. 



