- 141 - 

 Gewone valeriaan. — Valeriana officinalis. 



Een baasplant met zijn dikken forschen geribden stengel 

 en groote ineengedrongen bijschermen van aardige lichtpaarse 

 naar 't rosé zweemende vijfslippige bloempjes. Uit de dichte 

 bloemenmassa steken fleurig de meeldraden hun witte helm- 

 knoppen ver naar buiten , drie zijn er in ieder bloempje en de 

 stijl met zijn drie stempelslipjes wijst mede naar buiten. De 

 bloemen zijn sterk protandrisch en eerst als de helmhokjes hun 

 stuifmeel grootendeels hebben afgestaan , ontplooit de stempel 

 zijn drie slipjes. Van 'tkelkje is niet veel te merken in den 

 bloeitijd, het groeit later tot een haarkroontje uit en als ge 

 elk bloempje afzonderlijk bekykt, bemerkt ge, dat het min of 

 meer symmetrisch is, hooger aan één kant, met een klein 

 spoortje beneden aan de buis. 



Er staan niet veel bladen aan den stengel; die er zijn, staan 

 tegenover elkaar, zijn oneven gevind en hebben grof gezaagde 

 lange blaadjes. De bovenste zijn gaafrandig en lijnvormig. 

 Op elke wandeling of rijtoer ziet men langs onze slooten en 

 vaarten en plassen en tusschen hakhout langs bouwland de 

 hooge valeriaanplanten staan en wie zich de moeite geeft in 

 dezen radicaal te zijn en bij zijn onderzoek tot den wortel door 

 te dringen , die wordt den eigenaardigen geur van dien radix 

 gewaar, dien wij aan het uit de plant bereide geneesmiddel 

 kennen. ,, Hoofd-, hart- en maagversterkend", zoo luidde het 

 oordeel onzer grootmoeders , wanneer er sprake was van valeriaan 

 en tot in haar daden getrouw aan die gunstige meening, dronken 

 zij het aftreksel en schreven, misschien niet zonder auto-suggestie 

 er haar opgewektheid, goeden eetlust en gelijkmatig vriendelijk 

 humeur aan toe. De gedroogde wortelvezels van den wortelstok , 

 die het geneesmiddel leverden, spelen nog in de apotheek hun rol 

 en ook in den vorm van tinctuur wordt de artsenij aangewend. 



De sierlijkheid van de dichte bloemtuilen wordt verhoogd 

 door de mooie vliezige schutblaadjes. In den nazomer, 't laatst 

 van Augustus reeds, zijn de platte langwerpige dopvruchtjes 

 zeer uwe aandacht waard om het sierlyke kroontje, dat ze 

 dragen. Dat is de kelk met zyn tien of twaalf eerst toegevouwen 

 slipjes, die spoedig overgaan in dat onvergelijkelijk mooie, 

 wijduitstaande , vedervormige vruchtpluis, dat in schoonheid 

 voor geen composietenvruchtpluis onderdoet. 



