— 157 — 

 ïaildzajicl. — Bidens tripartita. 



Een echte najaarsbloem, die aan onze sloot- en vaartkanten heel 

 wat ruimte inneemt en met hanr sober bruinachtig geel dan de plaats 

 vervult, in den voorzomer door veel kleurrijker bloemen ingenomen, 

 't Is een stevige forsche éénjarige plant met een wortel, die vaak een 

 vinger dik wordt, en een druk vertakten, stevigen, flauw geribden 

 stengel. Er komen twee soorten van Bidens bij ons voor, een met 

 knikkende bloemhoofdjes de Bidens cernwa en een met rechtopstaande 

 hoofdjes de Bidens tripartita ^ beide Tandzaad genoemd, naar 

 het zaad, dat altijd minstens twee, soms ook drie of vier groote 

 scherpe tanden of naaldjes draagt , de plaats van den harigen kelk- 

 zoom innemend, die bij zooveel andere Composieten voorkomt. 



Wij hebben hier Bidens tripartita en zooals het zaad verschil in 

 aantal tanden toont, zoo heerscht bij deze plant ook een eigenaardige 

 grilligheid in de tegenoverstaande bladeren. Ze zijn meestal driedeeli'g 

 met forsche eindslip; alle deelen zijn onregelmatig gezaagd met fijn ge- 

 zaagde onderdeelen; maar daarbij treft men aan dezelfde plant op 

 andere plaatsen enkelvoudige bladeren aan, gelijk aan de eindslip 

 der gedeelde, of ook gedeelde, waarbij één der kleine slippen ont- 

 breekt. Altijd echter loopt de bladschijf af langs den daardoor ge- 

 vleugelden steel. De stengel heeft vaak een rooden tint. 



De uit buisbloemen bestaande hoofdjes zijn eigenaardig hoog, niet 

 plat uitgebreid als bij de meeste andere gele Composieten; ze worden 

 als in een keurig bekertje gedragen in de fraaie, vliezige, fijn 

 zwart gestreepte rechtopstaande ornwindselbladeren, die straks als de 

 vijfslippige kroontjes zijn verdord, hard en droog worden. Zeer 

 enkele malen moeten er ook lintvormige , onvruchtbare straalbloemen 

 voorkomen. Onder het vliezige omwindsel is een tweede van langere , 

 fijn gezaagde, niet vliezige groene blaadjes, zes of acht in getal, die 

 afstaan en een sierlijk schoteltje onder den beker vormen. De 

 slechts weinig gewelfde bloembodem draagt vele lange , vliezige schub- 

 ben, die ook de vruchten trouw verzeilen en een zwarten streep in 

 't midden vertoonen; ze zitten met de talrijke vruchten stijf opeen. 



Die laatste zijn als het ware saamged rukte vierhoekige pyramiden, 

 soms afgeplat aan ééne zijde , den binnenkant en dan dus driehoe- 

 kig, met het grondvlak naar boven, waar ge, als ge 't verdroogde 

 kroontje er afneemt, twee groote en in "t midden een kleiner tandje 

 ziet, vervolg van de verheven zijnerven. Al die tandjes hebben stijve 

 naar beneden gerichte weerhaakjes, die ook langs de zijden der 

 vrucht afloopen en zoowel "tgeheele hoofdje als elk vruchtje den 

 volksnaam Klis volkomen doen verdienen. De kleine vruchtjes 

 hechten zóó aan uw kleederen, dat ge dikwijls ongemerkt eenige 

 ervan meedraagt en aldus in dienst genomen wordt ter verspreiding 

 der zaden. 



