XXV 



D. Plantengeographie. 



De verschillende plantenfaniiliën, -geslachten en -soorten zijn in ongelijke mate 

 over de oppervlakte der aarde verdeeld, terwijl liun verspreidingsgehied mi eens 

 grooter, dan weder kleiner is. 



Hoe dichter bij den evenaar, zoowel ten noorden als ten zuiden daai'van, des te 

 grootscher en met des te meer verscheidenheid van voi irien ontwikkelt het plantenrijk 

 zicli bij de toenemende warmte van het klimaat. Deze reeds lang bekende leer werd 

 eerst in den nieuweren tijd uitgewerkt, en zoo ontstond een nieuwere tak der 

 wetenschap : de plantengeographie. 



De plantengeographie stelt zich ten doel, de verspreiding van het plantenrijk over 

 de oppervlakte der aarde na te gaan, de flora's der verschillende gewesten te schil- 

 deren, alsmede de invloeden, die daarop gewerkt hebben en nog werken, op te 

 sporen. Zij werd liet eerst door Alexander Von Humboldt (1807) gegrondvest, en 

 verder uitgebreid dooi' vele voortreffelijke geleerden, zooals Schouw (1823), Meyen (1836), 

 Wahlenberg, Grisebach, Engler, en anderen, die uitgebreide onderzoekingen daar- 

 over deden en standaardwerken daarover publiceerden. 



Tot de uitwendige krachten, die op de gedaante eener plant van invloed zijn, 

 behooren het klimaat, d. i. de eigenaardige afwisseling van licht en donker, van 

 temperatuursverschillen, van vochtigheidstoestanden, alsmede de geaardheid van den 

 bodem. De werking der zonnestralen is niet overal dezelfde ; zij is bijv. anders op een 

 meer dan in eene zandige vlakte of op bouwland enz. Ook is liet bekend, dat de zee 

 des winters verwarmend werkt op een kustklimaat, en des zomers verkoelend. Ver- 

 bindt men daarom de plaatsen, die dezelfde gemiddelde jaartemperatuur hebben, door 

 eene lijn, dan loopen die lijnen niet evenwijdig aan den evenaar, maar vertoonen zij 

 de zonderlingste krommingen ; het is verder een merkwaardig feit, dat in het noor- 

 delijk halfrond de westzijde van een vastland warmer is dan de oostzijde. Gewichtiger 

 dan de gemiddelde jaartemperatuur is de warmtemassa in de verschillende jaai'getijden. 

 Zoo heeft bijv. het zuidelijk gedeelte van Engeland zulk een milden winter, dat de 

 laurier en de myrte daar in den vollen grond overwinteren; maar de zomer is daar 

 niet warm genoeg om de druif tot rijpheid te brengen. Gedurende den langen dag 

 werkt in Noorwegen de zon zoo krachtig, dat daar onder den 70sten parallel nog 

 frambozen en aardbeien rijpen. 



Het klimaat der vastlanden is gekenmerkt door heete zomers, zoodat de graanbouw 

 daar veel verder naar het noorden reikt, dan uit de gemiddelde jaartemperatuur 

 zou kunnen worden afgeleid. 



Op het klimaat van een land is verder van invloed de massa van jaarlijkschen 

 neerslag (regen, dauw, rijp, sneeuw). In eene uitgestrekte zandvlakte is de flora 

 meestal zeer eenvormig en dor ; maar waar zich bronnen bevmden, wordt met één 

 slag alles veranderd. Evenzoo is op hooge bergen de plantengroei het weelderigst bij 

 bronnen en in bergkloven. 



.ƒ. SclwHiv verdeelt, om de vei-spreiding der planten nauwkeurig te kunnen nagaan 

 en vast te stellen, de oppervlakte der aarde in 25 plantengeographische gordels, i) 



1) De oppervlakte der aarde bedraagt 509.877.320,4 K.M.2. Hiervan zijn 480.366.090 KM.- onderzocht en 

 hiervan zijn weder 34.5.864.303,8 K.M.2 zee en 134.501.785,2 K.M.2 land. 



In het oostelijli halfrond ligt 21/4 maal zooveel land als in het westelijk, en in het noordelijk driemaal 

 zooveel als in het zuidelijk. 



OüDEMANS, Onze Flora. IV 



