74 



SZTUCZNE BASTARDY I ODMIANY MOTYLI 

 W ZBIORACH MUZEUM WIELKOPOLSKIEGO 



[KÜNSTLICHE SCHMETTERLINGSBASTARDE UND ABARTEN IN 

 DEN SAMMLUNGEN DES MUSEUM WIELKOPOLSKIE] 



podał 



J. W. SZULCZEWSKI (Poznań). 



Nie jest celem niniejszego szkicu rozwodzić sią nad wartością 

 naukową sztucznie powstałych bastardów i odmian, ani też przed- 

 stawić dzisiejszy stan badań nad tego rodzaju zjawiskami, lecz chce 

 on jedynie dać pogląd, w jaki sposób przedwojenne „Towarzystwo 

 Entomologiczne" w Poznaniu uzyskało takie okazy, i chce zapo- 

 znać z wynikiem w tym celu poczynionych eksperymentów, t. j. 

 z małym zbiorem, znajdującym się. w Muzeum Wielkopolskiem. 



Przyczyną zainteresowania się bastardami było zjawienie się 

 w Poznaniu zagadkowego motyla dnia 18 sierpnia 1901 r. Złowił 

 go Mangelsdorff przy lampie elektrycznej na dzisiejszym placu 

 Drwęskiego. W spisie motyli poznańskich, przez Schumanna 

 w roku 1902 ogłoszonym '), nosi on nazwę Deilephila lineata var. 

 livornica Esp. Gatunek ten jest właściwy Europie południowej, 

 Azji i Afryce i znany jest z swych wędrówek, które go zanoszą 

 daleko na północ : do Niemiec, Anglji i krajów Skandynawskich. 

 W Wielkopolsce znaleziono go poprzednio w Ostrowie (podług 

 śląskiej listy wymian), a w sierpniu 1907 schwycił go Klaun i ck 

 przy elektrycznej lampie przed ówczesną bramą Berlińską i poda- 

 rował go Muzeum. Porównując go z okazem z roku 1901, zauwa- 

 żono u tego ostatniego odmienne ubarwienie, co dało powód do 

 zainteresowania się nim także entomologów zamiejscowych. Szcze- 

 gółowem jego badaniem zajęli się P ü n g e 1 e r — Akwizgran, 

 Rebel — Wiedeń i Jordan — Tring. Uznano go za bastarda 

 Deilephila v. livornica zygophylli. Ostatni z wymienionych dwóch 

 gatunków zamieszkuje Ukrainę, Kaukaz i Syberję zachodnią. Przy- 

 czyną powstania tego bastarda naturalnego, była niezawodnie wę- 

 drówka gatunku Deilephila v. livornica, który, oddaliwszy się od 

 okolic swego rozmieszczenia, zmuszony był wnijść w kopulację 



') Schumann, Die in der Provinz Posen beobachteten Grossschmetter- 

 li.ge. Zft, d. natuiw. Abt. IX, n (1902). 



