65 



zarzuca klasyfikację wyżej podaną, a daje hipotezę ras czystych 

 i mieszanych (naturalnie nie w sensie genetyki współczesnej), na 

 podstawie której cały prawie obszar Polski, t. j. obszar rasy tuber- 

 culatus należałoby uważać za teren mieszańców między pseudogra- 

 niger Rtt., a niedostatecznie uzasadnioną rasą jego nową balUcus 

 (z Prus Wschodnich i Inflant). W znanym podręczniku do ozna- 

 czania chrząszczy K u h n t a podana jest rasa var. excisas Dej. 

 z Poznania (opisana i znana właściwie tylko z Austrji Dolnej). 



Jak z powyższego szkicu historycznego widać prace autorów 

 zagranicznych nie dają wcale jasnego obrazu rozmieszczenia ras 

 geograficznych biegacza wręgatego na ziemiach polskich. Noszą 

 one często wybitny charakter pobieżności ; prawie zawsze oparte 

 są na niewielkiej ilości zebranych egzemplarzy i nie osiągają 

 żadnej ciągłości geograficznej. 



Zanim przystąpimy do scharakteryzowania celu i metody 

 pracy niniejszej, pozwolimy sobie na kilka uwag teoretyczno-syste- 

 matycznych. Jednostkami podgatunkowemi w systematyce chrząsz- 

 czów i motyli są jak wiadomo aberratio, którą czasem nazywają 

 „forma" — odmiana barwna lub strukturalna, występująca razem 

 z formami innemi i varietas — rasa geograficzna, t. j. całość 

 osobników zamieszkujących zwartą przestrzeń geograficzną mniej 

 więcej jednolitych morfologicznie. Jako formę typową (w termino- 

 logji S o k o 1 a r a „Nominatform") uważa się osobniki najbardziej 

 zgodne z pierwotnym opisem gatunku. W systematyce innych 

 grup zwierzęcych treść pojęcia varietas jest często inna, oznacza 

 ona odmiany koegzystujące (a więc ^aberratio), rasę zaś geogra- 

 ficzną (n. p. ssaków i ptaków) określa się jako subspecies. Twórcy 

 systematyki ras Carabusów głosili zasadę, że rasa jest to kom- 

 pleks geograficzny osobników możliwie jednolitych. Takie pojęcie 

 rasy da się tylko w ogólnych zarysach utrzymać : prace Bernau a 

 i Kolbego zaliczają do jednej rasy często kompleksy geograficznie 

 rozerwane, a wielu autorów słusznie twierdzi, że na oddalonych 

 obszarach czasem istnieją rasy identyczne, tylko z powodu rozer- 

 wanego rozsiedlenia za oddzielne uznane. Z ekologicznego punktu 

 widzenia takie analogje regionalne są całkiem zrozumiałe. Stosunek 

 ras geograficznych do pojęć genetyki spółczesnej jest nie zupełnie 

 wyjaśniony, w każdym razie rozmaity: mogą być one niedziedzicz- 

 nemi modyfikacjami, czasem zaś dziedzicznie utrwalonemi bioty- 

 pami. Analizie mendlistycznej mogą dostarczać pewnych kłopotów. 



