66 



wyłaniając się z pod praw jednorodności i rozszczepienia. O ile 

 nam wiadomo studjów genetycznych nad rasami Carabusów nie 

 prowadzono. I praca niniejsza kontaktu z genetyką nie osiąga. 

 Cel jej jest wyłącznie opisowo-systematyczny. 



Pierwotnym zamiarem naszym było konieczne ze względu na 

 rozwój entomologji polskiej zestawienie rezultatów badań autorów 

 zagranicznych i krytyczna rewizja ich na dostępnych materjałach 

 krajowych. Z czasem wyłoniła się możliwość inna : ściślejszego 

 biostatystycznego scharakteryzowania ras. Systematyka spółczesna 

 wyróżniając wśród gatunków szereg form mało się różniących 

 i nie opracowując ich krytycznie wywołała, jak wiadomo, z jednej 

 strony zarówno w kołach laików jak i zoologów nie-systematyków 

 lekceważenie, wśród samych systematyków zaś wyłoniła się ten- 

 dencja do nawiązania kontaktu z genetyką i biostatystyką. 



Postawiliśmy więc sobie zadanie zbadania dokładnego cech, 

 wymierzalnych poszczególnych ras na możliwie wielkich materjałach. 

 Jako cech wymierzalnych w rodzaju Carahus używa się wielkości 

 bezwzględnej, oraz stosunków długości i szerokości przedplecza 

 i pokryw. Cechy te są zarówno geograficznie jak i indywidualnie 

 bardzo zmienne — dotychczasowe djagnozy ras wykazują to do- 

 statecznie, operując takiemi określeniami, jak „klein bis mittelgross", 

 „täuschend ähnlich aber etwas grösser", „Halsschild meistens breit" 

 i t. d. Do djagnozy ras badanego gatunku oprócz tych cech 

 używa się jeszcze : urzeźbienia pokryw, sklepienia tychże, barwy, 

 zarówno metalicznej wierzchu ciała (od jasno-miedzianej do czer- 

 wono-bronzowej i zielono-mosiężnej), jakoteż barwy nóg i rożków. 



Materjały, jakiemi zwyczajnie rozporządza zoolog-systematyk 

 nie pozwalają na postawienie pracy na wysokim poziomie biome- 

 trycznym. W naszym wypadku największe serje z jednej miejsco- 

 wości wynosiły sztuk 110 (Zakopane i Nowy Sącz), 76 (Turze), 

 54 (Czarnohora), 48 (Lwów). W niektórych wypadkach tylko 

 można było łączyć serje z różnych miejscowości w jedną całość. 

 Zawsze należało rozpatrzeć oddzielnie samce i samice. Łącznie 

 poddaliśmy pomiarom przeszło 800 egzemplarzy. Przejrzeliśmy 

 zaś przeszło 1000 z różnych ziem polskich. 



Prace spółczesne z pogranicza systematyki i biometryki 

 przeważnie nie przekraczają takich ilości. Praca Hausera o za- 

 jącach szwajcarskich opiera się na zbadaniu 108 osobników, 

 Kopfsteina zaś o rasach Laceita taurica operuje serjami po 



