72 



ków a przedewszystkiem podłużnym kształtem przedplecza i pokryw. 

 Barwę posiada ciemno -miedzianą, raczej bronzowo- miedzianą. 

 Często trafiają się osobniki czarniawe, prawdopodobnie są one 

 stare, obtarte. Lapouge (L'Echange 1902) wyróżnił z komitatu 

 Marmarosz var. pseudoscythicus. Nie posiadamy, oryginalnej dja- 

 gnozy L a p o u g e'a ; z dzieła C s i k i e g o można przyjąć, że różni 

 się ta rasa od scythicus wielkością, mniej sercowatem przedple- 

 czem i bardziej zmarszczonemi zagonikami trzeciorzędnemi. Dość 

 wielki materjał z Czarnohory (23 c? i 31 9) zgodny jest z opisem 

 var. pseudoscythicus Lap. u Csikiego, jednak przekracza tamże 

 podaną wielkość. Z tabl. I. widzimy również smukłość budowy 

 i wielką zmienność zarówno co do wielkości jak i kształtów u ^ . 

 Na północ od Czarnohory (okolice Mikuliczyna) trafiają się c? bardzo 

 wielkie (ok. 29 mm). Ostatecznie uznajemy tę rasę za var. pseudo- 

 scythicus Lap. (non Kolbe!). Z cech morfologicznych należy 

 podnieść płaskość (zwłaszcza u J' ) i tendencję do wytwarzania 

 się długich guzków, dość nizkich. Najbardziej na zachód wysu- 

 niętemi stanowiskami tej rasy są Grofa i Koń Grofecki (leg. 

 K. Smulikowski). Z okolic Bolechowa i Skolego osobniki są 

 już bez odcienia czerwono-bronzowego, ze skulpturą mocniejszą, 

 a gładszemi zagonikami trzeciorzędnemi. Należy je zaliczyć do 

 var. ungensis Csiki. Rasa ta morfologicznie blizka jest zupełnie 

 rasie v. pseudoscythicus, jeszcze bardziej zaś opisanej ze Słowac- 

 czyzny V. pseudograniger Reitt. Od ostatniej różni się ungensis 

 wielkością i bardziej równoległem przedpleczem. Istnieją jednak 

 osobniki, które trudno do którejś z tych 3 ras przydzielić, zwłaszcza 9. 

 Wspomniana powyżej notatka Sokolafa o występowaniu 

 ungensis w Małopolsce środkowej opiera się na materjale z Turzego 

 pod Turka. Podane wymiary wskazują wielką zmienność wielkości 

 tej rasy, nie jest ona tu jeszcze zupełnie charakterystycznie wy- 

 kształcona, nawet przeciętnie mniejsza niż pseudoscythicus. Do 

 tej rasy zaliczyć musimy jeszcze osobniki z okolic Nowosielce 

 (na zach. od Sanoka), z Gorlic (1 c? ) i z okolic Nowego Sącza, 

 gdzie jednak występuje ona już wymieszana z osobnikami podob- 

 nemi kształtem przedplecza do v. tuberculatus i osobnikami innej 

 rasy bardzo małej. Już Nowicki zauważył odrębność rasy ungensis. 

 W r. 1859 (Coleopterologisches über Ostgalizien) podał z gór 

 na południe od Sambora Carabus graniger Pallrd, do którego 

 ungensis zbliża się ważkością przedplecza. 



