97 



końca września, zawijając się w oprzędy na chwastach i prze- 

 poczwarczająć się w swym przeźroczystym oprzędzie. 



Z tego, cośmy powiedzieli, można sądzić, iż owad przezimo- 

 wuje w stadjum poczwarki, która spoczywa w oprzędzie na chwa- 

 stach (Convolvulus, Atriplex i inne). Jednak zimowanie „gammy" 

 w stadjum poczwarki na chwastach nie jest rzeczą prawdopodobną. 

 Każdy gatunek owada jest przystosowany do spędzenia zimowego 

 okresu w tern lub innem stadjum, stałem dla każdego gatunku. 

 Co do Nociuidae n. p., to w środkowej Europie w stadjum jaja 

 przezimowuje 4%, gąsienicy 57/o, poczwarki 35% i doskonałego 

 owada 4"/o*). Plusia gamma stanowi pod tym względem wyjątek 

 i może przezimować we wszystkich stadjach, w zależności od kli- 

 matu. Na Krymie n. p. motyle P. gammy latają jeszcze w paź- 

 dzierniku i składają jaja. W środkowej Europie poczwarki przezi- 

 mowują w ziemi. Tego należało się spodziewać i u nas, gdyż nie 

 znamy przykładu, aby ćmy (Nocłuidae) zimowały w naszym kli- 

 macie w stadjum poczwarki, pozostającej w lekkim oprzędzie na 

 chwastach. Tembardziej wydawało mi się wątpliwem zimowanie 

 poczwarki na chwastach, iż z tej ostatniej, zebranej w Skiernie- 

 wicach na chwastach w dn. 22. VIII. wylągł się motyl I-go września. 



Dla wyjaśnienia warunków zimowania P.\^am/na pojechałem 

 w końcu września do Lidzkiego powiatu, aby zbadać tę kwestję 

 na miejscu. 



W okolicach Lidy (maj. Winkowce) zastałem pole lnu, prze- 

 ważnie już zebranego i mocno uszkodzonego przez sówkę Iniankę, 

 znalazłem puste poczwarki i oprzędy na chwastach, lecz nigdzie 

 żywej. W ziemi też nie znalazłem poczwarek, co się objaśnia 

 nietylko trudnością ich odnalezienia, ale i tą okolicznością, iż dla 

 przyczyn, o których powiem dalej, drugiego pokolenia gąsienic 

 Inianki w Wileńszczyźnie wcale nie było lub było bardzo mało- 



-) Werneburg. Der Schmetterling und sein Leben. Berlin, 1874. p. 29. 

 P. Jan Zaćwilichowski w niedawno wydanym podręczniku: „Krótki zarys owado- 

 znawstwa", część III. Szkodniki warzyw, mówi: „Gąsienice (drugiego pokolenia) 

 rosną bardzo szybko i często przepoczwarczają się przed zimą; wyląg następuje 

 na wiosnę" i dalej: „W razie liczniejszego pojawu należy w jesieni skopać pole, 

 aby zniszczyć znajdujące się tam poczwarki". 



