100 



przeróżne rośliny za wyjątkiem zboża i wogóle Gramineae. Oprócz 

 Rosji, gdzie jak widzieliśmy, błyszczka gamma, występuje na olbrzy- 

 . mich obszarach (F. Koppen) i Polski, gdzie gamma wyrządzała 

 duże szkody, znajdujemy w literaturze wskazówki o inwazji gammy 

 we Francji (1735 i 1816 r.), we wschodnich Prusach (1735 i 1828), 

 w Holandji (1892 r.), gdzie w jednej prowincji Groningen szkody 

 były obliczane na sumę 540.000 mk., w Bawarji (1831 r.), w Anglji 

 (1900 r.) i t. d. 



Ten wieloźerny i kosmopolityczny owad byłby prawdziwą 

 klęską dla gospodarstw wszystkich krajów, gdyby nie ta okolicz- 

 ność, iż gąsienice oraz motyle ulegają już wkrótce, bo często 

 w roku masowego pojawu, strasznej dla nich chorobie, która 

 niszczy je w olbrzymiej ilości i na ogromnych przestrzeniach. 



W zeszłym roku chorobie uległy tylko dorosłe gąsienice przed 

 przepoczwarczeniem się, co spostrzegało się tak w polu, jak i w wi- 

 warjum. Chore gąsienice stają się niespokojne, wspinają się na 

 gałązki i pozostają nieruchome, starając się przedniemi nogami 

 utrzymać się na liściu, lub gałązce, lecz to się im nie udaje 

 i wkońcu zwisają z gałązki lub liścia głową w dół, utrzymując 

 się na gałązce jedną z par odnóży tułowia (rys. II. u dołu na 

 prawo). Ciało gąsienicy żółknie, wydłuża się, nadzwyczaj szybko 

 ciemnieje, dalej następuje rozkład wszystkich wewnętrznych orga- 

 nów i w ciągu godziny lub mniej martwa gąsienica ma wygląd 

 zwiędłej, zczerniałej pochewki lub rurki o cienkich ściankach, 

 przepełnionej czarną, cuchnącą cieczą, która występuje przez otwór 

 gębowy na zewnątrz. 



Choroba ta jest bardzo zaraźliwa najpewniej przez pokarm. 

 Jak wyżej zaznaczyłem w Lidzkiem mocno grasowała owa epizo- 

 otja i względnie niewiele zdrowych gąsienic oraz oprzędów udało 

 się przywieść i wyhodować w kojcu, jednak parowania się 

 motyli oraz składania jaj nie było, pomimo iż kojec był 

 czysto utrzymany i często zmieniany pokarm świeży. Gdy wszystkie 

 lidzkie motyle zginęły, nie dając potomstwa, wówczas (11 sierpnia) 

 nałapano świeżych motyli z okolic Skierniewic, gdzie gąsienice 

 gromadnie nie występowały i epizootji nie było. Motyle były 

 umieszczone w innym kojcu i 16 sierpnia złożyły jajka, z których 

 23 sierpnia zaczęły wylęgać się gąsienice i rozwijały się normalnie, 

 jak opisano wyżej. 12 września pozostawało w wiwarjum 28 do- 

 rosłych gąsienic, z których do 18 września wszystkie zginęły, prze- 



