159 



wówczas wyróżniane, t. j. gagates Latr., rufibarbis Fabr. i cinerea 

 Mayr ściągnął jako rasy fusca L., opisując formy przejściowe. 

 Nadto w opisie fusca L. za przewodem Lat rei Ile 'a (1, r. 1802) 

 zmieszał fusca L. i rufibarbis Fabr. (zapewne okazy o słabem roz- 

 winięciu okrycia ze szczecin). W następnycłi pracacli dotyczących 

 także fauny polskiej spotykamy więc np. takie nazwy, jak Formica 

 rufa L. r. pratensis Retzius, F. rufa L. s. słr. i t. p. zamiast : 

 Formica pratensis Retzius, Formica rufa L. i t. d. Także i przej- 

 ściowe formy pojawiły się w pracach także tych, które się polską 

 fauną zajmują, np. truncicolo- pratensis For., cinereo- rufibarbis For. 

 i t. d. Co do tej sprawy, to musimy tu już oświadczyć, że nie prze- 

 czymy możliwości rzadkiego występowania form przejściowych praw- 

 dopodobnie mieszańców, że jednak sami nigdy się w tym rodzaju 

 na takie przejściowe formy nie natknęliśmy. Swoją drogą izolowane 

 osobniki trudno czasem do właściwego gatunku zaliczyć. Opisy, 

 które podamy, tych form przejściowych uwzględniać nie będą. 



Brischke (16) w mrówkach Prus podaje m. i. F. polyctena 

 Frst., którą należy uważać prawdopodobnie za mało znaczącą 

 aberację rufa L. ; jego glebaria Nyl. odpowiada prawdopodobnie 

 prawdziwej glebaria Nyl., zatem jest fusca L. ; gagates Latr. jest 

 dla Prus naszem zdaniem mało prawdopodobną — może chodzi 

 o picea Nyl., którą Ny land er niesłusznie był z gagates Latr. 

 ściągnął w jedno jako synonim w r. 1856 (8). 



W pracy Nasonowa (17) jest duża część zatytułowana 

 „k faunie Priwislanskawo krają". Tam podano 7 gatunków z ro- 

 dzaju nas obchodzącego dla b. Królestwa Polskiego. Podano jako 

 odmianę F. pratensis De Geer: F. truncicolo- pratensis For. Także 

 podano prócz F. rufibarbis Fabr. formę F. fusca-rufibarbis For. 

 jako odmianę F. fusca L. ! Co sądzić o formach przejściowych, 

 podaliśmy wyżej. Przydzielanie ciemniejszych okazów rufibarbis F. 

 do fusca L. jako fusco-rufibarbis For. ma być może swoje źródło 

 jeszcze w dawnem przydzieleniu niesłusznem, jak myślimy, części 

 rufib rbis F. do fusca L. przez L a t r e i 1 1 e'a (1). Jako rzadkie mrówki 

 wykazane przez Nasonowa zasługują na uwagę : F. exsecta Nyl. 

 znaleziona w Gałachach i F. pressilabris Nyl. w ok. Warszawy 

 i w Gałachach. 



Ruzsky w swojej wielkiej pracy z r. 1905 (20) podaje z ziem 

 dawnej Polski F. rufa L. s. str., var. meridionalis Nas. (gub. Wołyń- 

 ska), F. rufa truncicolo Nyl., F. rufa pratensis De Geer., F. ex- 



