162 



opis zaś wskazuje na robotnice ciemniej ubarwione i mniejsze 

 typowej rufibarbis F. ; v. rubescens For. pokrywa się zupełnie 

 z typową rufibarbis F. zawierając opisy i większycii i mniejszych 

 robotnic; v. fusco- rufibarbis For. jest formą przejściową od ciem- 

 nych i małych robotnic typowej rufibarbis F. do odpowiednich 

 osobników odmiany silniej pokrytej szczecinami gatunku rufibar- 

 bis F. Autor uważa za typową rufibarbis F. właśnie formę silniej 

 pokrytą szczecinami, a więc formę, którą Emery (23) był uważał 

 za V. subpilosa Ruzsky, być może, niesłusznie. Tak więc forma 

 silniej szczecinami pokryta rufibarbis F. wymag-a prawdopodobnie 

 nowego nazwania, co rzeczywiście w kluczu czynimy. 



Bardzo dobry klucz do robotnic mieści się w dziele Es ché- 

 ri cha z r. 1917 (28). Klucz ten przeglądnął i w większej części 

 na nowo opracował Viehmeyer. Mimo pojmowania gatunków 

 zaszerokiego jest ten klucz zupełnie zdaniem naszem poprawny, 

 zwłaszcza, że autor ustrzegł się od tak powszechnego od czasu 

 pracy Forela z r. 1874 i And ré' g o mieszania /usca L. i ru- 

 fibarbis F., F. rufa dusmeti Em. należy jednak jako aberacja do 

 rufa L. nie zaś jako podgatunek, o czem będzie jeszcze dalej 

 mowa. Klucz ten, pominąwszy tę jedną rzecz, mógłby być, o ileby 

 chodziło jedynie o robotnice i gdyby nie chodziło o odmiany, 

 zupełnie zresztą prawie bez zmiany stosowany do oznaczania pol- 

 skich mrówek. 



W r. 1918 J. Łomnicki podaje z Litwy (30) prócz 9 rufa 

 L. także robotnice jej aberacji a. piniphila Schenck. i przy tern 

 pisze o gnieździe, w którem były osobniki formy typowej między 

 osobnikami ab. piniphila Schenck ; cinerea Mayer podaje tak 

 z moreny jak i z piaszczystej gleby. 



W r. 1920 Wasmann w uwadze jednej z prac (31) wy- 

 jaśnia, jak się zapatruje na mrówkę w nowszych czasach ozna- 

 czaną jako „glebaria" i przekonywająco dowodzi, że ona należy 

 dof rufibarbis F. 



Lata 1920 i 1922 przyniosły dla fauny Polski wykazy Kul- 

 matyckiego z byłych wszystkich trzech zaborów (32, 33, 36). 

 Uprzejmości prof. Stacha zawdzięczamy możność przeglądnięcia 

 jednego słoja materjałów z Krzemionek. Ten przegląd okazał, że 

 autor brał wówczas, gdy oznaczał mrówki z Krzemionek kilka- 

 krotnie rufibarbis F. za rufa L. a raz znowu cinerea Mayr var. 

 imitons Ruzsky za rufibarbis F. Te fakty nie pozwalają nam nie- 



