165 



biczyka rożków o wiele smuklejsze niż 6 — 8. Pólko czo- 

 łowe u polskich gatunków lśniące ; głowa i tułów przy- 

 najmniej po części czerwone 



subg. Formica i. sp. (Mrówka). 5. 



— Ciało wysmukleisze ; głowa ma długość wyraźnie większą 

 od szerokości ; 3 i 4 człon biczyka rożków tylko mało 

 smuklejsze od 6 — 8. Pólko czołowe ćmawe a gdy lśniące, 

 wtedy głowa i tułów nie mają części czerwono zabar- 

 wionych subg. Serviformica Forel (Pierwomrówka) 7. 



5. Ciało jasnordzawoczerwone, z obfitemi szczecinami także 

 i na oczach, biczyk rożków czarniawy, odwłok z wyją- 

 tkiem przedniej połowy pierwszej obrączki brunatny, 

 głowa ma rzadko brunatną plamę. Długość ciała : 4 — 9 mm. 



truncicola Nyl. (pniakowa). 



— Ciało brunatno-czerwone, mniej lub więcej szczecinami 

 porosłe, czoło, ciemię i odwłok prawie zawsze a najczę- 

 ściej też plama na przedpleczu a też często i na śród- 

 pleczu czarno-brunatne 6. 



6. Oczy nieuwłosione ; przedplecze całe brunatno-czerwone 

 albo z małą czarno-brunatną plamą, która zwykle tylnego 

 brzegu nie dosięga, ale niekiedy łączy się z występującą 

 czasem i na śródpleczu plamką. Od normalnego ubar- 

 wienia są przejścia do ab. Dusmeti Em., która ma albo 

 całą głowę i tułów czerwone albo jedynie na czole ciem- 

 niejszą posiada plamę. Głowa i tułów u formy typowej 

 prawie bez szczecin, ze szczecinami obfitszemi u ab. pi- 

 niphila Schenck. Pozaplecze ma część nasadową krótszą 

 od spadzistej, ale u nieco jaśniejszej ab. polyctena Forst, 

 jest część nasadowa tak długa jak spadzista. Długość 

 ciała: 6 — 9 mm. 



Do fauny ziem polskich należy jeszcze var. meridio- 

 nalis Nasonow. Są to okazy robotnic żółte z brunatnem 

 ciemieniem, tylnemi połówkami obrączek odwłoka, roż- 

 kami, górnemi szczękami i końcami nóg. Wołyń. Czy 

 to nie jest jakie zjawisko chorobowe, zmieniające zabar- 

 wienie formy typowej, nie możemy osądzić. 



[Nie zmamy natomiast z Polski drugiej zagadkowej 

 odmiany poznanej w Szwajcarji, mianowicie v. alpina 

 Santschi (= Sanłschii Wheeler). Głowa u tej formy jest 



