249 
reikte deze de grootste hoogte; het z. w. gedeelte is nog ge- 
heel gaaf aanwezig en vormt tot aan den Kendil (een der puin- 
hoopen van dezen kegel) een halven kring, welks n. oostwand 
door zijne nog hevig dampende solfatara doorboord is. Dat de 
gebeurtenis, welke de instorting van den Pakkoeodjo veroor- 
oorzaakte, van latere dagteekening is dan de opbouw des tem- 
pels, hiervan zullen wij later de waarschijnlijkheid trachten aan 
te toonen. Dat zijne dampen nog tamelijk middelpuntig zijn en 
in aanzienlijke hoogte boven uit den kegel te voorschijn tre- 
den, schijnt een nieuw bewijs op te leveren ter bevestiging van 
het gevoelen, dat de uitbarsting van zeer laten oorsprong is, de- 
wijl de kolken der beide andere eruptie-kegels reeds sedert lang 
gesloten zijn en de dampen, hetzij aan den voet, hetzij aan de 
helling zich een uitweg banen. Behalve deze uitbarsting van den 
Pakkoeodjo, zou ik den tijd, waarop de kratermuur instortte en de 
eruptie-kegels van Di-eng nog zeer werkzaam waren en grootere 
uitbarstingen te weeg bragten, eeuwen vóór den bouw des tempels 
stellen, ja, misschien alvorens het gebergte bewoond is geworden. 
De eenige oorkonde, welke ons tot leiddraad dienen kan ter 
beoordeeling van het tijdstip, waarop laatstens de eerste be- 
woning van het gebergte door menschen gedagteekend moet 
worden, leveren ons de tempels op, terwijl het werkelijk on- 
doenlijk is te bepalen, hoevele eeuwen vroeger het gebergte 
reeds door volkstammen is bewoond geworden, die geene gedenk- 
teekenen hebben achtergelaten. Stellen wij, dat de Di-engsche 
tempels, uithoofde zoo wel de bouwtrant als de beelden, welke 
in dezelven aangetroffen worden, overeenkomen met die der 
Siwa-tempels te Brambanan (1266) en in de residentie Kadoe 
(1558), ongeveer uit denzelfden tijd afkomstig zijn, dan treden 
wij tot het jaar 1500 n. Ch., als het waarschijnlijke tijdpunt 
van derzelver stichting, terug. Minder moeijelijk is het zich 
eene waarschijnlijke voorstelling te maken van de lotgevallen, 
welke Di-eeng, na den bouw dier tempels, heeft ondervonden. 
Slaat men het oog op de talrijke overblijfselen van het oor- 
spronkelijke woud, welke nog hier en daar worden aangetroffen. 
en nog heden op de ontoegankelijkste plaatsen, b. v. op zeer 
| 17 
